De mens is een merkwaardige diersoort. Niet dat we uitverkoren zouden zijn of ‘hoger’ staan dan de dieren; nee, omdat we kunnen denken, spreken, herinnering en schaamte kennen, een geweten hebben en over de dood kunnen nadenken. Dieren kennen de dood niet zoals wij hem ‘kennen’. Wij kunnen erover spreken, erover nadenken, erover fantaseren. De dood ligt voor onszelf altijd in de toekomst en is nooit te beleven. Zolang ik er ben is de dood er niet en als de dood er is ben ik er niet meer, zei een Griekse filosoof tweeduizend jaar geleden al. De dood kunnen we niet uit eigen ervaring kennen. We ‘kennen’ de dood alleen via de ander die dood is. De dood is ook niet tastbaar, het is geen ‘ding’, eigenschap of ‘wezen’. Het is niets, het is de afwezigheid van leven. Preciezer: de afwezigheid van leven in een bepaald individu. Het Leven zelf gaat gewoon door. Het individu verdwijnt – als individu, d.w.z. als denkend, handelend, liefhebbend, levend, afzonderlijk, uniek wezen. Het individu is een kortstondige, boeiende manifestatie van de soort, van Het Leven zelf. Wat na zijn heengaan blijft, zijn de talloze, persoonlijk gekleurde en soms heel dierbare, herinneringen aan iemand die een bepaalde periode voor verschillende mensen in verschillende omstandigheden op verschillende manieren iets betekende. In die zin lijkt de mens een complex geheel van meerdere persoonlijkheden. Iedereen kende een andere persoon.
Opnieuw werden we vorige week wreed met iemands dood geconfronteerd. Nog steeds kan ik het niet aanvaarden, niet bevatten. Nooit zal ze meer kunnen lachen en huilen, keuvelen of discussiëren… Nooit meer zullen haar kinderen en kleinkinderen met haar genieten. Een ongrijpbaar gemis is voortdurend aanwezig. Toch leeft ze voort, en wel in talloze herinneringen. Zo is het velen vóór haar vergaan. Hun aanwezigheid in herinneringen is soms adembenemend ‘reëel’. Ook zij was partner, moeder, oma, zus, vriendin, buurvrouw, collega, kennis, bekende, iemand die je tegenkwam in de winkel of de metro… en toch allemaal dezelfde persoon. Deze verscheidenheid aan relaties en beelden van wat, hoe en wie je bent, (en wat je ermee kunt doen!) maakt het menselijk leven de moeite waard. Iedereen bewaart dan ook zijn eigen herinneringen en draagt die over op anderen. Daarom is iemand niet echt dood, tenzij je hem of haar vergeet.

© Jan Bontje 2006

Categorieën: Algemeen

6 reacties

Bitchy · 17 november 2006 op 18:12

Je hebt me stil gekregen, zo mooi omschreven en zo waar!

SIMBA · 17 november 2006 op 18:14

En zo is het maar net!

pally · 17 november 2006 op 21:13

Een diepe filosofische overdenking, die wordt opgeroepen door een dierbare die is gestorven.
Een voorrecht om het zo te kunnen verwoorden en voor mij om het te kunnen lezen.
Pally

Shitonya · 18 november 2006 op 10:52

Niets wat we allang al wisten en dit is meer gericht voor de overledene dan aan een grote groep lezers. Wel mooi beschreven, maar het doet me weinig, omdat ik niets nieuws lees.

Li · 19 november 2006 op 20:04

Mooi stuk,

Het is zo wonderlijk om een mens te zien en te voelen waar het leven uit is.

Li

KawaSutra · 19 november 2006 op 22:59

Juist het feit dat we het allemaal best weten maakt het zo mooi dat je het zo kort en bondig hebt kunnen samenvatten.

Geef een antwoord

Avatar plaatshouder