Justus

Justus ligt languit op de bank en staart naar het plafond. Hij telt de zwarte bromvliegen. Ze blijven niet stilzitten. De rotbeesten. Het zijn er meer dan tien. Het gebrom van de vliegen doet Justus denken aan vervlogen tijden. Toen de wereld nog eenvoudig was. Er nog sprake was van orde. In het warrig gevlieg van de vliegen klinkt ook orde door. Een brommerige metriek. Alleen voor degene die het horen wil. Voor degene die nog onderzoekt en niet te vlug oordeelt. Vlug oordelen, ziekte der moderne tijd.

Justus kan het niet laten. Plagerig verstoort hij de zwarte vliegendans. Zijn wapperende vliegenmepper brengt de orde in de war. Heel eventjes. Niet te veel en niet te weinig. Dat heeft hij zich inmiddels aangeleerd. Zijn handelingen zo te plannen en uit te voeren, dat zij het midden houden tussen een teveel en een te weinig. Het doet hem deugd, deze pas verworven levenshouding. Een bewuste eigen keuze. Een bewust weten wat te doen. Een vrijwillige keuze, gebaseerd op voldoende kennis. Justus wappert met overtuiging. Niet te veel en niet te zuinig. In deze delicate zaak krijgt iedere bromvlieg het zijne.

De bromvliegen snappen er niets meer van. Waarheen moeten zij nu vliegen? Het wit van het plafond doet hen duizelen. Het gewapper kietelt licht onder hun donzen onderlijfjes. Dat is dan weer fijn. Maar wat wil deze brute vliegenplager? Met enkele Dakota-vluchten banen zij zich vlug een weg.

Justus regelt het verkeer. De bromvliegen hebben nu groen licht gekregen. Ze hebben zich verzameld achter de rail van het kamergordijn. Daar zullen ze waarschijnlijk wel een tijd verpozen. Justus raapt zijn gedachten bij elkaar en glijdt langzaam in een droom. Een droom vol mijmering. Een filosofische droom. Een bromvliegdroom.

Waarom gaf hij die vliegen nu het zijne? Is het omdat hij precies datgene geeft of laat, wat vliegen toekomt? Yep. Het vereist wel een weten wat vliegen toekomt en daarvoor is weer wijsheid nodig. Geen probleem. Wijsheid genoeg voor handen. Maar om het goede te geven of te laten is weer moed en matigheid nodig. Best wel lastig allemaal. Handelen op basis van wijsheid, moed en matigheid. Dat geldt natuurlijk ook voor vlieggewapper. Maar, maar, … Justus schiet wakker.

De bromvliegen zitten nu achter de vitrage. Ze ketsen met hun harde borsten zenuwachtig tegen het raam. Ze stuiteren op en neer tussen raam en vitrage. Af en toe blijven ze bozig hangen in het dunne witte vitragestof. Onderste boven, met hun pootjes in de mazen. Een hele sport om daar weer uit te komen.

Justus krijgt een beetje wroeging. Heeft hij zojuist eigenlijk wel goed gehandeld? Te goeder trouw, bona fide, in redelijk- en billijkheid?  En hoe zit het met waarden als geluk, vrijheid en zelfbeschikking? Die heeft hij de bromvliegen met zijn actie niet echt gegeven. Hij heeft ze dan wel het zijne gegeven. Maar was dat niet een beetje uit gelatenheid, onverschilligheid?  Maakt hem dat een zondaar?

Nee, absoluut niet. Hij volgt slechts de regels van deugd en plicht. De reden van zijn handelen is louter ingegeven door zijn plicht en niet voor het verkrijgen van een goed gevoel of angst voor straf. Een vliegenplaag bestrijdt je eenvoudigweg met vlieggeplaag. As simple as that. Met deze slotsom vallen een aantal bromvliegen, als dorren krenten, dood neer op de vensterbank. Uitgeput door vlieggewapper, vitrageworsteling en een al te felle zon. Zonder diepe zucht, ruggelings met de pootjes omhoog.

Voor wie het allemaal niet meteen geloven wil, die mag zich gaan verdiepen. Bijvoorbeeld in kritieken van de praktische rede en in metafysica van zeden. Hou je meer van de praktijk. Leef dan fatsoenlijk, benadeel niemand en geef vooral iedereen het zijne. Ook de bromvlieg. Let wel. Streng doch rechtvaardig. Als een echte Justus.

Laat je daarbij wel door duurzaamheid leiden. Duurzaam rechtvaardig. Want nooit eerder in het evolutieproces was de groei in aantal en kennis van een levende soort zo groot als die van de mens in de laatste paar eeuwen. Het draagvermogen van de planeet om de biosfeer in stand te houden wordt steeds verder overschreden. De mensheid handelt, ondanks vele waarschuwingssignalen, niet duurzaam rechtvaardig ten opzichte van haar eigen soort en van de andere evolutieproducten.  Erken de positie van de mens, de dieren en de planten in de biosfeer en handel ernaar. Leg hun leven niet in een weegschaal. De gedachten van de superieure mens is vertrouwd met rechtvaardigheid; de gedachten van de middelmatige mens is vertrouwd met opbrengst. En dat geldt ook voor bromvliegen.