Filosofie wat moet je er mee? Al die dikke boeken vol vage woorden wat heeft het voor zin? Het zijn boeken die door het leven zelf een verband gaan krijgen. Het lezen van een filosofisch werk is een beetje als door een microscoop naar een film kijken. Je ziet maar een klein stukje van het plaatje. Het kan ook moeilijk anders want wanneer je het hele plaatje ineens krijgt vallen de details niet meer op en heeft het plaatje geen zin meer. Filosofie krijgt stil aan meer betekenis wanneer het leven zelf aan zin en betekenis lijkt in te boeten; wanneer dingen niet meer vanzelfsprekend zijn. Mensen die rond hun veertigste aan hun zekerheden gaan twijfelen. Je hebt veel bereikt maar er rest een leegte die alleen laat zien dat er weinig over is om nog voor te gaan. Wat is dan de werkelijke zin van je leven geweest? Stel nu eens dat je gaat twijfelen….

Natuurlijk vraagt de samenleving om een inspanning van haar inwoners anders kan ze niet overleven. Maar heeft dat werk wat je doet eigenlijk wel zoveel meer zin dan je van een zekerheid te voorzien? Er is toch zoveel meer en anders mogelijk dan de voorgeschreven wegen toestaan. Eigenlijk kan alles veel beter functioneren wanneer er eerst bij het nut van dingen voor de mensen zelf wordt stil gestaan. Niet zozeer maatschappelijk of economisch nut; de maatschappij is er ook alleen maar voor haar mensen.

Je probeert naast je werk wat meer gerichte zaken te doen voor mensen in de buurt of gaat de plaatselijke politiek in. Dat baantje heb je nog wel nodig anders komt je gezin te kort. Geleidelijk aan begin je verbanden te zien in de niet functionerende chaos die samenleving heet en de ideeën hoe het beter kan ontwikkelen zich als vanzelf. Het ontbreekt alleen aan een draagvlak, een plek waar je er ook iets mee kunt doen. Steeds meer raak je op je zelf met je plannen en verlangens en uiteindelijk is het een alles overheersende fantasie van een andere en betere wereld. De waan ideeën waar het toe leidt brengen je in een isolement van iedereen die probeert het hoofd boven water te houden en liever niet te veel stil staat bij het betrekkelijke van elke dag.

De meeste mensen maken een midlife crisis door waarbij soortgelijke dingen spelen. Het isolement van een waan is een realiteit voor iedereen die psychiatrische hulp nodig heeft. Dat isolement en niet zozeer de waan, is datgene wat hen aan hun identiteit doet twijfelen. Dit is ook wanneer het interessant wordt om je te realiseren dat je nog net zoveel mens bent. Je kunt nog steeds denken en voelen. Er zijn nog steeds mensen om je heen die een betekenis voor je hebben. Mensen die je nodig hebt om je eigen realiteitszin te behouden en jezelf bevestigd te zien. Het lijkt wellicht dat je hun taal niet meer spreekt en niet meer in hun land woont. Dit is slechts schijn want alleen de interesses zijn veranderd.

Veel filosofen hebben nagedacht over zijnsvragen en die worden alleen maar boeiender wanneer je je identiteit dreigt te verliezen. Je ziet de wereld alleen door je eigen ogen en wie zegt dat die wereld die voor jou echt lijkt ook de werkelijkheid is? Niets dan je eigen waarneming maakt je bewust van de wereld, dus wat zegt dat er echt een wereld om je heen is buiten jezelf? Het zijn twee kanten van hetzelfde want wat is belangrijker? Je gedragen zoals de omgeving van je verwacht of een leven leiden waar je jezelf prettig bij voelt?

Het enige wat het vanzelfsprekend maakt de wereld te aanvaarden zoals je hem ziet is dat het deelbaar is met iedereen. Dit geldt net zo goed voor belangrijke levensdoelen en de verwachtingen van de maatschappij. Zaken die niets vanzelfsprekends hebben maar het twijfelen aan deze gedeelde werkelijkheid leidt tot vervreemding van je omgeving. Niet het twijfelen aan eigen zekerheden is het grote probleem daarbij, maar het verlies van een sociale identiteit.


13 reacties

Avatar

Stanislaus · 21 juli 2005 op 11:08

Ja, over dit soort onderwerpen kun je geen korte columns schrijven, maar je hebt gelijk denk ik.

Avatar

WritersBlocq · 21 juli 2005 op 11:12

De waarheid, de waargenomen waarheid. Ik heb er laatst tot ‘s morgens vroeg over zitten bomen met iemand, we komen er nooit uit en moeten dat ook niet willen.
Knap en leuk hoe jij dit in een column vat.

Avatar

Mosje · 21 juli 2005 op 14:07

Midlife crisis. Je kunt maar een ding doen.
Achterstevoren daten.
😛

Avatar

Troy · 21 juli 2005 op 16:26

Een goed geschreven stuk. Het is voor mij gelukkig niet moeilijk om antwoorden op je vragen te geven. Wel weer iets om over na te denken. Filosofie blijft altijd boeiend.

Avatar

bert · 21 juli 2005 op 17:12

Jammer genoeg vind ik het iets te filosofisch.
Op zich is het wel een mooi onderwerp.

Avatar

Louise · 21 juli 2005 op 20:09

ik moet hier even over nadenken, kom er later op terug 😉

Avatar

emaessen · 21 juli 2005 op 23:55

Dit verhaal is eerder geplaatst in een GGZ krantje, leuk te zien dat mensen hier het heel anders opvatten. 🙂

@mosje: ik wil eerst oud worden en dan pas groene blaadjes gaan eten 😀

Eric

Avatar

melady · 22 juli 2005 op 00:04

De titel ‘midlife psychose’ zet mijn nekharen in beweging.
Een psychose is een ernstige stoornis, waar de persoon in kwestie, heel erg veel te lijden heeft.
Zijn/haar hele leven.
Een midlife crisis is iets totaal anders.
Filosofie heeft hier niks mee van doen.

Een zeer onderbouwd verhaaltje.

Avatar

emaessen · 22 juli 2005 op 00:47

Men, de GGZ op de eerste plaats, gaat maar al te makkelijk voorbij aan gekken als Beethoven, Dostoievsky en van Gogh. Twee eeuwen terug was de dorpsgek een maatschappelijk cursiosum die door zelfstandigere mensen onderhouden werd. Het is aan de gestichten te “danken” dat de maatschappij geen plek meer heeft voor gekken.

Ik ken die wereld van dichterbij dan me lief is en de praktijken in die gestichten lijken nog steeds verdacht veel, op die in het communistische Rusland. Gelukkig is Den Haag bezig die onzichtbare muren te slopen, ze hadden er nooit moeten zijn.

De “voorlichting” die de GGZ geeft leidt alleen maar tot discriminatie omdat het accent voortdurend op ziektebeelden ligt, waarbij ze volledig voorbij gaan aan de vele herkenbare patronen in alle op zich tragische verhalen. Hetzelfde gebeurd binnen die muren door, ondanks zo’n 200 diagnoses, iedereen anti-psychotica voor te schrijven.

Ik heb dit stuk maanden terug geschreven voor mensen in een opname situatie. Ook een beetje met de gedachte dat het een glimlach oproept van verwanten; ja hij/zij is gewoon een mens.

Eric

Avatar

Raindog · 22 juli 2005 op 01:01

Ik vind dit echt een heel erg boeiend stuk. De verbanden vind ik echter wel ingewikkeld. Is het zo dat een midlife crisis tot filosofie leidt, de filosofie waarin men min of meer zelf wordt geacht de antwoorden te vinden terwijl het eigenlijke antwoord te vinden is in de sociale identiteit, de sociale identiteit waarbij de vraag hoe men zich verhoudt tot anderen in de eigen omgeving de belangrijkste is, de sociale identiteit die dientengevolge in belangrijkste mate door die anderen wordt bepaald, terwijl de filosofie waarmee men op dat moment bezig is, eenmaal in deze situatie gekomen, vooral een eenzaam en op zichzelf gericht proces is? Als dat zo is kunnen we spreken van een spagaat denk ik. Natuurlijk helpt daar geen anti-psychoticum aan.

Avatar

emaessen · 22 juli 2005 op 01:08

😀

Avatar

Dees · 22 juli 2005 op 11:59

Het vergelijken van een midlife crisis met een psychose. Om de psychose begrijpelijker te maken voor de lezer? Filosofie als houvast in een isolement, of filosoferen richting een psychose? De deelbaarheid van perceptie als leidraad om waan / werkelijkheid te toetsen?

De overgang tussen de scenario’s, de brug ertussen is een tikje uit zicht. Ik dacht eigenlijk in eerste instantie dat het ging over een psychose als gevolg van een midlife crisis. Ook komt je conclusie iets te hard binnenvallen na hetgeen je ervoor hebt gezegd. De lijntjes lopen teveel door elkaar heen, althans ik zie de verbanden in deze chaos die column heet 😉 niet overal even duidelijk.. Misschien een beetje als waan en werkelijkheid. Maar toegegeven, dat is een schot in de lucht. Wel denk ik dat je voor jezelf dit alles goed op een rijtje hebt, maar dat je het beter zou kunnen overbrengen dan je hier hebt gedaan.

Interessant is het overigens wel.

Grtz,

Dees

Avatar

Ma3anne · 22 juli 2005 op 19:42

Gelukkig komt niet iedereen in een waanwereld en isolement terecht, wanneer hem de oogjes open gaan dat het leven vergankelijk is.
Hoe meer een mens zich tracht in te dekken tegen alles waar hij bang voor is, des te groter zal de midlife-crisis zijn, denk ik. Er is inderdaad een soort overgangsfase, maar die kan ook geleidelijk gaan. Kwestie van niet bang zijn voor veranderingen en nieuwe inzichten, maar gewoon durven leven. is niet zo moeilijk, maar dat zie je meestal achteraf pas…

Geef een antwoord