Sightseeing met de dood

Mag, welhaast voelbaar, leed een realiseerbare droom zijn?
Dit jaar ga ik één van mijn levensdromen vervullen, en het is met een mengeling van trots, maar toch ook schaamte, dat ik hier naar uitkijk. Vanwaar deze tegenstrijdigheid zal iedereen denken, en die verbazing kan ik me heel goed voorstellen. Ik ga een plek bezoeken waar de mensheid tot in het allerlaagste is afgedaald. Hier zijn wij verworden tot een ras waar slechts schaamte en oprecht berouw, van toepassing is. Het ergste naast de daden op zich, is het feit dat ze gepleegd zijn door mensen zoals jij en ik, gewone mensen die geen weerstand hebben kunnen bieden aan het beest in zichzelf. Wat zal ik voelen als ik daadwerkelijk de overbekende foto’s betreed. Ieder mens heeft ze gezien of ervan gehoord, en in sommige gevallen er zelfs opgestaan. Zal de dood iedere stap, door mij gezet op de stoffige paden, vermenigvuldigen. Zullen mijn voetstappen de ingeslepen tred der lijdensweg uitwissen of juist versterken. En bovenal zal het intense verdriet voelbaar zijn voor allen die er ooit zijn geweest. Mag ik hier het aroma van de dood komen opsnuiven, alsof het een dagje pretpark betreft. Welk idee of vooroordeel je over deze plaats ook zult hebben, ik ben ervan overtuigd dat je deze plaats als een ander persoon zal verlaten, alsof de zielen van de slachtoffers als een schaduw aan je zullen blijven kleven.

Bewust hebben we ervoor gekozen om aan het eind van dit jaar te gaan. Deze duistere plek verdient mijns inziens de onheilspellende guurte van de kou om de volle omvang te kunnen begrijpen. De wind moet geselend je netvlies teisteren, alsof het een aanklacht is gevormd door de laatste ademtocht der slachtoffers. Dit is namelijk geen plek waar je je gelukkig mag voelen. Hier past slechts schaamte, alsof mijn ellendig gevoel een persoonlijke boetedoening is.

Hebben zij ooit dezelfde schaamte gevoeld, de bewakers van deze inktzwarte pagina in de menselijke geschiedenis, of werd deze schaamte te weinig verlicht door de van mensenhuid gemaakte lampenkappen. Werd de wanstaltige smaak van verbrande lijken ’s avonds weggespoeld met lauw bier, of raakt het menselijke brein uiteindelijk gevoelloos voor zoveel weerzinwekkende ellende. Hoe heeft het kunnen gebeuren dat gewone mensen omgevormd werden tot een ongekende moordmachine, griezelig effectief en tot in de puntjes geregeld.

We zullen er nooit meer achterkomen wat het, welhaast hypnotische, overwicht van één waanzinnige, op een hele bevolking is geweest. Is de mens slechts een kuddedier dat devoot achter de sterkste redenaar aanloopt, of zullen er ten alle tijden individuen zijn die tegen de stroom inzwemmen.
Wat rest is deze bewaard gebleven aanklacht tegen haat en intolerantie, maar bovenal tegen de mensheid. Iedere baksteen, iedere meter prikkeldraad die in Auschwitz blijft staan zullen een aanklacht blijven tegen het beest genaamd de mens, maar zal tevens het cement zijn waarop de beschaving weer gebouwd kan worden.