[i]‘Ik was me natuurlijk bewust dat mijn boek forse kritiek bevatte op elementen uit het begin van de islam. Dus ik verwachtte niet dat orthodoxe moslims zouden staan te juichen. Er was een hele lastercampagne: dreigementen tegen boekhandels, tegen de uitgever, tegen mij, enzovoort.[/i] [i]Maar ik dacht: Ze doen maar. Het boek is er en wie het wil lezen kan zijn eigen oordeel erover vormen. Het boek verdedigt zichzelf wel. […] Zo stond ik er tegenover totdat ik die boekverbranding zag. Sterker nog: voor ze het verbrandden, nagelden ze het boek aan een paal. Dus het werd eerst nog gekruisigd ook. En dat beeld was zo schokkend dat het me heel direct aangreep. Toen dacht ik: Dit neem ik niet. Hier moet ik tegen in het verweer komen, want boeken verbranden raakt aan de kern van onze beschaving.’ (Salman Rushdie geïnterviewd door Adriaan van Dis, 1989)[/i]

Zelden begint mijn column met zó’n lang citaat. Dit keer vond ik het nodig, want het is 20 jaar geleden dat het boek ‘De duivelsverzen’ van Salman Rushdie werd verbrand. Schokkend, onbevattelijk, weerzinwekkend: deze woorden geven nog niet weer wat ik voel. Er zijn nieuwe woorden nodig om mijn walging uit te drukken. Hoe kunnen mensen collectief zó krankzinnig worden en tot een dergelijke daad komen?

Het valt op hoe vaak men naar vuur grijpt om zijn haat uit te leven en tegenstanders te vernietigen. De Rooms Katholieke Kerk verbrandde tegenstanders en heksen, de Ku Klux Klan kent het brandende kruis, het nazisme, deze vleesgeworden waanzin, kende de Holocaust (= brandoffer). Het totale gebrek aan twijfel aan eigen gelijk drijft mensen bijeen in collectieve waan. Opgehitst door achterlijke voormannen brult het om reiniging door het heilige vuur. De hitte daarvan, en van het vuur in henzelf, ontneemt hen elk restje gezond verstand. Maar uit de as is het vrije woord steeds weer, als een feniks, herrezen en heeft zijn vleugels uitgeslagen.

Categorieën: Actualiteiten

10 reacties

LouisP · 19 mei 2009 op 21:20

Jan.

weer een duidelijke stelling. Alleen het vuur komt er wel erg negatief uit.
Hopelijk is er toch ook positief vuur!

gr.

Lou

JanBontje · 19 mei 2009 op 22:28

Hallo Lou.

Toch is het vuur, dialectisch gezien, ook positief, zelfs als het ter vernietiging wordt misbruikt: uit de as verrijst immers Feniks?

Ik heb het gebruik van vuur in een eerdere column – nl. over Prometheus – héél positief beschreven: als levenbrengend beginsel: Prometheus stal het vuur uit de hemel om het aan de mensen te geven zodat ze vrij konden zijn.

Vuur is als zodanig waarde[n]vrij, neutraal: het zijn de mensen die er iets lelijks of iets moois mee doen…

LouisP · 19 mei 2009 op 22:37

Jan.
eigenlijk bedoelde ik met ‘het vuur’, de passie, geestdrift die (ook) voor mooie zaken in het leven zorgt.

gr.

Lou

lisa-marie · 20 mei 2009 op 09:56

Moest er eerst even over denken.
De laatste zin dekt eigenlijk het hele gebeuren en is een stelling die o zo waar is door de jaren heen en tevens ook zo kostbaar.

Mien · 20 mei 2009 op 12:52

Big bang …
Alles, maar dan ook alles is terug te herleiden naar vuur …
De wereld keert in haar vuur ook weer terug naar de oorsprong …
Big bang …

Mien nooit big bang

JanBontje · 20 mei 2009 op 13:21

Lou, dat had ik niet zo begrepen. Maar ook hier geldt: passie [i]an sich[/i] (bestaat natuurlijk niet want hetb is geen entioeit maar een eigenschap, maar just as if, for the discussion) is neutraal, d.w.z. het hangt van de mens(en) in kwestie af of hun passie gebruikt wordt voor iets goed of iets slecht, kwaad, negatief.

Prlwytskovsky · 21 mei 2009 op 09:21

Achterlijke voormannen zijn in de praktijk niet zo achterlijk als het lijkt. Bijvoorbeeld Hitler en Napoleon waren uit op een totale wereld heerschappij en kwamen door hun slimheid een heel eind, maar geen van beide haalde de eindstreep. En daarin schuilt m.i. nu het achterlijke: ze kunnen het ‘geheel’ niet bevatten en overzien.

arta · 21 mei 2009 op 10:06

Vuur, vonken, vlammen…
Mensen met vuur in hun hart intrigeren mij, zelfs negatief gebruikt. Wat drijft ze, wat zit er achter die passie? Wens of waanzin? Wil of onwil? Lust of liefde?

JanBontje · 25 mei 2009 op 18:22

Aanvullend: angst? vrijheidsdrang? rechtvaardigheidsgevoel?

Leuk om te weten: passie[vandaar: passief] is zowel lijden als vurig zijn…

JanBontje · 25 mei 2009 op 18:27

Het achterlijke van Hitler en Napoleon was, dat ze niet inzagen dat het onmogelijk is iedereen voor altijd te onderdrukken. Daarvoor zijn mensen nu eenmaal té verschillend, zodat er altijd wel íémand is die opstaat en NEE zegt. En dan vroeg of laat medestanders krijgt. Vroeg of laat, maar uiteindelijk altijd. Napoleon en Hitler vergisten zich dus deerlijk. Liepen dus achter (want misten dit inzicht), waren dus achterlijk, om het kort door de bocht te poneren.

Je kunt één mens misschien zijn leven lang onderdrukken, een volk waarschijnlijk heel lang, maar nooit de wereld…

Geef een antwoord