‘Van harte gefeliciteerd!’
Hoe eenvoudig en prettig is het toch om deze woorden uit te spreken. Nog leuker wordt het als je daarbij een cadeau kunt overhandigen wat je met de grootste zorg hebt uitgekozen. Als er een kindeke is geboren breng je eerst uren door bij de Prénatal, waarna je het verworven rompertje of rammelaar met een smile van oor tot oor aan de kraamvrouw overhandigt. Denk maar aan de voorpret bij het organiseren van een surpriseparty met zoveel mogelijk medeplichtigen. De lol om te zien hoe de één zich verstopt achter het gordijn en de ander beklemd zit in de meterkast. Of het leedvermaak bij een vrijgezellenfeestje waarbij het feestvarken zich in een koeienpak moet hijsen en aan het einde van de avond in de tepels mag bijten van een wulpse, ingehuurde stripteasedanseres. Of met de pet rondgaan voor een collega en dan constateren dat de directeur wat losgeld uit de voegen van zijn krokodillenportemonnee peutert, terwijl het mannetje van de technische dienst zonder aarzelen een briefje van tien uit zijn broekzak haalt. Of die schik bij het op zoek gaan naar de grootste opblaasbare Abraham of Sarah. Het eindresultaat gaat allemaal gepaard met feestelijke attributen zoals ballonnen, slingers, vuurwerk en champagne.

‘Gecondoleerd’.
Het is slechts één woord, maar waarschijnlijk het aller-moeilijkste woord om uit te spreken. Dagen van tevoren zien we er al tegenop. Somber gekleed en met lege handen sluiten we ons aan in de rij om de doorgaans treurende nabestaanden te condoleren. En als we dan dichterbij komen en bijna aan de beurt zijn vragen we ons naarstig af wat we in Godsnaam moeten zeggen. Het begrip ‘woorden schieten te kort’ moet op die plek zijn oorsprong hebben gevonden. We zijn als kind immers alleen maar met een hieperdepiep hoera de wijde wereld ingestuurd.
Dat levert geforceerde en schrijnende taferelen op tijdens crematies en begrafenissen. Eerbiedig eten we de crematoriumcake. We fluisteren, vechten krampachtig tegen onze tranen en smoren onze snikken in een zakdoekje. Stel je voor dat iemand het hoort of ziet?

En dat het verbergen van dat verdriet nog complexer kan blijkt bijvoorbeeld uit een oud gebruik binnen het Boeddhisme. In de prachtige film ‘Anna and the King’ (die zich afspeelt in Siam, het tegenwoordige Thailand) is te zien hoe het voor Boeddhisten verboden is om te huilen aan een sterfbed. De ziel die het lichaam verlaat zou namelijk de tranen kunnen zien en daarom op aarde willen blijven om de nabestaanden te troosten. Op zich een mooie gedachte, maar tegenstrijdig aan de feitelijke emotie die zo gekoppeld is aan afscheid.

In Mexico doen ze daar nog eens een schepje bovenop door eenmaal per jaar zeer uitbundig de Dag der Doden te vieren. Volgens de Mexicanen bezoeken de doden op deze dag hun ouderlijk huis en krijgen daarom een feestelijk onthaal met muziek, voedsel en feestelijke opsmuk. De dood is voor hun immers niet het einde van het leven, maar de continuering ervan in een parallelle wereld.

Wat moeten wij dan als nuchtere Hollanders? Wij beleven het wel degelijk, maar hebben er blijkbaar (nog) geen eensluidende vorm voor gevonden.
Vlak na het overlijden van mijn dochtertje kwam ik bijvoorbeeld bekenden tegen in de stad. Op het moment dat we elkaar vanaf een afstandje waarnamen, zag ik hoe ze mij zo snel als ze konden, ontweken. Gedrag van een kat in het nauw. Of hoe die anders altijd zo joviale collega op kantoor angstvallig uit mijn buurt bleef. Later gaf hij enigszins beschaamd toe dat hij zich geen houding wist te geven.

Vorig jaar zijn er in Cuba drie collega’s omgekomen bij een vliegtuigongeluk tijdens een zakenreis. Bij een speciale herdenkingsdienst bleven een aantal mensen weg, ze konden het domweg niet aan.

Medeleven tonen vraagt het uiterste aan attentie, inlevingsvermogen en verbondenheid. Dat gaat de één makkelijker af dan de ander. Ik zou zeggen, laten we ons medeleven in ieder geval nooit verstoppen. Dat is voor de nabestaanden minder pijnlijk en voor ons geweten minder bezwaarlijk.

Een innige omarming is minstens zo waardevol wanneer woorden te kort schieten en het zakje Fisherman’s Friend leeg is………

Categorieën: Algemeen

13 reacties

sylvia1 · 10 september 2012 op 06:46

Je hebt er duidelijk goed over nagedacht, door je vergelijking met blij nieuws en andere culturen is het informatief en onderhoudend. Mét een goede boodschap. Ik zal proberen eraan te denken…

Fem · 10 september 2012 op 07:11

Het is zo waar wat je hier schrijft en ik denk dat we er allemaal moeite mee hebben. Mijn ervaring is dat mensen moeite hebben met het reageren op elk slecht bericht. Ik heb me er weleens aan gestoord en gedacht dat ik ze kon uitleggen waar iemand bij gebaat is. Totdat ik zelf geconfronteerd werd met andermans problemen en dan plots ook weer niet weet wat te zeggen of doen…

Mooie boodschap!

Meralixe · 10 september 2012 op 08:23

Nu en dan heb ik de koe bij de horens genomen.Dit gaf me achteraf steeds een tevreden gevoel.Doch, meerdere keren ben ik ook te laf geweest en ontweek ik de boel . :eh:

Mooie boodschap maar ietsjes te opsommend verteld.

lisa-marie · 10 september 2012 op 08:42

ben ik helemaal mee eens!

Nachtzuster · 10 september 2012 op 20:33

Goed en duidelijk geschreven, Yfs. Schrijnend om te zien hoe bekenden met jouw verdriet omgaan. Mooie boodschap!

Yfs · 10 september 2012 op 21:01

Hartelijk dank voor de reacties. Het was inderdaad bedoeld als een boodschap. Uit ervaring probeerde ik duidelijk te maken dat soms iemands aanwezigheid net zo troostend kan zijn als woorden. Helaas geldt ook voor deze boodschap dat er altijd een verschil is tussen het begrijpen van een theorie en het iets uit oefenen in de praktijk! 😉

dokterblues · 11 september 2012 op 00:17

Ik had een vriend die na een lang ziekbed toch nog vrij plotseling overleed. Ik kwam nog geregeld bij hem, ook omdat ik de dood van dichtbij heb gezien. We spraken daar uitgebrieid over. Op zijn crematie waren ook mensen waar hij allang geen bezoek meer van gehad had. Bij de koffie hoorde ik ze tegen elkaar zeggen:”Die had ook niet veel vrienden meer over”. Met moeite kon ik een discussie voorkomen, daar is de aula niet de aangewezen plek voor.

embee · 11 september 2012 op 12:52

Het is allemaal waar Yfs, en helaas ben ik net als jij een ervaringsdeskundige. Toen ik na het overlijden van mijn dochter ook merkte dat mensen wegdoken, heb ik me voorgenomen dat zelf nooit te doen. Het lukt meestal wel en de reacties zijn bijna altijd positief, maar het blijft moeilijk.
Mooie column!

Groet van Embee

arta · 11 september 2012 op 16:43

Als ik jouw column lees ben ik blij dat ik niet tot de ‘wegduik’-groep behoor. -het komt gewoon niet in me óp!- Wel valt me de gedeelde smart op in de reacties… Vreselijk, om je kind te moeten verliezen!!

Je hebt een goed stuk geschreven!

pally · 13 september 2012 op 22:58

Mooi stuk én een goed onderwerp Yfs. Ik ken het wegduikfenomeen ook, maar ben zelf geen wegduiker.
Pak iemand maar vast denk ik dan en zeg gewoon dat je niks weet te zeggen…
Vreselijk om je kind te moeten verliezen.

groet van pally

Mien · 14 september 2012 op 14:17

Mooie en goede column tot aan de laatste alinea.
Daar haal je naar mijn idee, de column onderuit.
Had niet gehoeven.

Ik moest overigens ook denken aan de film [b][u][url=http://nl.wikipedia.org/wiki/De_ballade_van_Narayama]De ballade van Narayama[/url][/u][/b].
In die prachtige filmhuisfilm brengt de oudste zoon de moeder die 70 wordt de berg op om daar te laten sterven.

De oude vrouw in de film is echter vitaal en ziet er nog goed uit. Ze besluit dan ook haar tanden uit de mond te slaan, om er ouder uit te lijken.
Hoe ver kun je gaan met troost bieden?

Mien

Yfs · 15 september 2012 op 10:50

Je hebt gelijk Mien! Om de een of andere eigenwijze reden wilde ik er persé een zakje Fisherman’s Friend in noemen, omdat dát juist zo het ‘verstoppen van tranen’ symboliseert. Inderdaad overbodig dus. Dank voor de ballade, ik ga hem zeker kijken! :duimop:

Yfs · 15 september 2012 op 10:58

Vreselijk om te horen Embee dat je eenzelfde ervaring hebt. Dank voor een warme, doch moeilijke reactie! 😉

Geef een antwoord

Avatar plaatshouder