Zwavelstokjes

Er zijn twee gebeurtenissen die ik tegenwoordig met Kerst mis.
Met mijn ouders en twee zusjes in ons kleine huisje tompouces eten. En wapenstilstanden. Televisie was er niet voorhanden maar wel prachtige en nuttige geschenken. Mijn zusjes kregen een voorloopster van de Barbiepop met kleertjes. Ik kreeg een blikken trommel en een geweertje. Met een kurk aan een touwtje.

Enkele dagen geleden heb ik samen met mijn moeder oude winterfoto’s bekeken. Waarop mijn vader stond. Werkend aan een sneeuwman. Waar we met z’n allen voor gingen staan met een bord waarop het betreffende jaartal was geschreven.
Mijn vader was goed in sneeuwmannen maken. Hij nam. Sneeuw voor het lichaam. Een wortel als neus. Gitzwarte kolen voor de ogen. Ik bewaakte de sneeuwman met mijn geweer. De zussen speelden binnen met de poppen. Toen begreep ik dat nog niet. Hoe je begint met popspelen. Dat leek me toen ongelofelijk moeilijk. En saai. Een keer uitkleden, een keer aankleden. Daarna had ik het wel gehad en gezien. Geen kloten aan. Hoe je als kind met een geweer omgaat is kinderspel. En spannend. Ik zie de foto’s van mijn vader in de sneeuw. Bewaakt door een stoere soldaat. Met een geweertje. Een nieuw geweertje.

Soldaten met geweren in de sneeuw. Dat doet me denken aan het wonder in Niemandsland. Tijdens de eerste wereldoorlog besloten soldaten van beide partijen het vuur te staken om elkaar prettige feestdagen te wensen. Moegestreden soldaten met vuile vegen op hun gezicht kropen zonder geweren uit de moddernatte loopgraven om met hun doodsvijanden samen een glaasje te drinken. En het elkaar te wensen. Met een sigaretje tussen de smoezelige verkleumde vingers of lippen. Ze lieten elkaar foto’s zien van hun geliefden en wensten samen dat het doden maar snel zou eindigen. De kerstbomen en kaarsen ontbraken niet in het stukje niemandsland.
De korte wapenstilstand werd bestraft door hogerhand. Er moest gevochten worden anders zouden er sancties volgen. Enkele dagen later ging het doden gewoon verder. Met weer miloenen slachtoffers tot gevolg. Zo’n bijzondere, korte wapenstilstand, het wonder van Niemandsland, is daarna nooit meer voorgekomen.

In de kleine woning ergens in Nederland was er ook even vrede en stond er een kleine kerstboom. Zonder lichtjes. Met Kerstavond zat het gezin bij de radio te luisteren. Smikkelend van de tompouce. Het roze koekje bewaren tot het laatst. De meisjes speelden beter en zette hun beste poppebeentjes voor. Soldaat bijna eerste klas De Wittekop zat op een dekentje tegen de knieën van zijn pa. Het geweer, inmiddels zonder kurk, lag naast hem. Binnen handbereik.