Fietsen met een dode broer

Een vinnige wind blaast die zaterdagochtend over het kerkplein. In het midden daarvan wijst de torenspits loodrecht omhoog. Dat pedante naar boven wijzen wekt meteen mijn irritatie op. Trouwens ook de kraampjes met troep die rondom zijn opgesteld. Vandaag is houden ze hier blijkbaar een rommelmarkt. Hoe kun je daarmee bezig zijn als er een rouwdienst plaats vindt in de kerk vlak achter je?Voor Jurrian, die zijn vrouw en drie jonge kinderen achter moet laten. De jongste zoon van echtgenoots broer. Hij is net geen zevenenveertig geworden.

We zijn vroeg, maar het is al overvol in de kerk als we binnen komen. Opvallend veel mensen met jonge kinderen. De kinderen zijn vriendjes, klasgenoten die een paar jaar meegeleefd hebben met de zieke vader, die steeds weer even helemaal beter leek. Die dan bergen beklom op de fiets. Die soms blij was, maar ook vaak geel, misselijk en kaal. De vader die eerst zwarte krulletjes had en pretogen. Maar later ogen die alleen nog maar op ver stonden. Het leven lijkt gewoon verder te rollen  voor deze kinderen die over de banken heen vrolijk herkennend naar elkaar zwaaien.Of is hun kinderzekerheid dat ouders nooit dood zullen gaan, nu toch aan het wankelen gebracht?

De kerk heeft gebrandschilderde ramen. Speels strooit zonlicht kleuren rond, die vervolgens tot stilstand lijken te komen op de met hartjes en bloemen versierde kist. Een beklemmend contrast. Ik probeer steeds mijn neef voor mij te zien, zoals hij vier jaar eerder vrolijk gitaar speelde op zijn vaders 70e verjaardag. Een paar dagen later werd bij hem darmkanker vastgesteld. Maar de broer die nu alleen achterblijft en zijn ouders schuiven steeds weer op mijn netvlies en daar overheen ook nog de sprekers met rouwhumor die hun laatste zin niet meer kunnen uitbrengen.

Tijdens het laatste jaar van zijn ziekte wil Jurrian alles zelf voorbereiden. Regisseur zijn van de film met als script zijn eigen begrafenis. Rockmuziek, besluit hij, tussen de sprekers door, niet van dat weeë gedoe. En zoveel mogelijk mensen op de fiets achter zijn kist aan na de herdenkingsdienst. Ze zullen een half uur moeten trappen naar het kerkhofje midden tussen de weilanden. Hij zegt grinnikend te hopen dat het hard gaat waaien, die dag. Zelf wil hij natuurlijk voorop rijden, nou ja, worden getrokken in een kar achter de fiets van zijn broer. Hij ziet het helemaal voor zich. Een hele middag heeft hij in zijn eentje op de bank gezeten met uitzicht op het weidse boerenland naast de kleine begraafplaats. Ja, hier wil hij liggen. Een perfecte plek voor de eindscene.

Zo lastig als het beeld van een gitaar spelende Juriaan op mijn netvlies was vast te houden, zo onuitwisbaar is nu het beeld in mijn geheugen geprint van de fietsende broer met zijn kleurige kist en daarachter die onafzienbare rij mensen op weg naar het kerkhof. Ik voel daarbij de koude voorjaarswind en zie de felgroene weiden afsteken tegen de wolkenlucht, waarin ook veel blauw.

Jouw film beklijft, Juriaan. Je bent een goeie filmer. Nee, nee, ik zal niet ‘sikkeneuren’, dat wilde jij persé niet. ‘Het is goed zo’, zei jij nog op het allerlaatst.  En jij bent tenslotte de regisseur en wij zijn de acteurs in jouw eerste en tegelijkertijd laatste film…

(Op 2 April 2009 schreef ik: ‘Leven is broos’ Eigenlijk is dit het vervolg geworden)