Het gelijk van het turfstreepje

Geduldig sta ik in het stemlokaal te wachten op mijn beurt. Achter de tafel zitten twee vrouwen met een leesboek en één met een schriftje. Uiterst secuur zijn daar streepjes in geturfd. Terwijl ik mijn stempas en rijbewijs afgeef, kijk ik of de telmevrouw er een streepje bij zet maar nee, haar pen blijft liggen. De drie passen naar het stemhokje ben ik nog zwevend. Ik zou het liever niet zijn, zoals mijn dorpsgenoten die vanochtend op het station foldertjes met wafels uitdeelden. Zij geloven nog. De folder heb ik ongelezen weggegooid, de wafel was best lekker. Van een idealistische stemmer ben ik een opportunistische kiezer geworden.

Wat verlang ik terug naar die tijd waarin ik de politiek nog begreep. Socialisme aan links, liberalisme aan rechts. De christelijke partij als de gulden middenweg. Vrijheid voor het individu, weinig staatsbemoeienis aan rechts tegenover het idee dat een overheid moet opkomen voor de zwakkeren in de samenleving en dus moet ingrijpen, aan links. Voor mijn Zuid-Afrikaanse penvriend, een politicologiestudent met grote interesse in de Nederlandse politiek, vraag ik alle partijprogramma’s op. Bij geschiedenis en staatskunde hang ik aan mijn leraars lippen. Politiek is machtig interessant.

Op TV hoor ik op de avond van de verkiezingen Pechtold zeggen dat wie op zijn partij stemt, voor de echte liberalen kiest. In het volgende fragment schaart Groen Links lijsttrekker Thissen diezelfde partij rustig onder de linkse hoek. Tegenwoordig kan een partij liberaal en links zijn. Even zo gemakkelijk is rechts, van oudsher de conservatieve flank, nu progressief en vooruitstrevend. Want links is nu het zittende pluche. Rechts is hip, is Jip en Janneke, is modern. Links, mij op de middelbare school nog uitgelegd als progressief, is stoffig, intellectueel, onbegrijpelijk en achterkamertjespolitiek.

Maar het meest onbegrijpelijke voor mij is waarom rechts gelijk staat aan kritiek op de multiculturele samenleving. Juist het principe van het vrije marktdenken, de individuele vrijheid als hoogste goed, is het principe waarop buitenlanders zich beroepen die hun geluk komen beproeven in een rijker land. En vanuit de linkse principes had je een grotere aandacht voor de integratie kunnen verwachten. Er zijn grenzen aan individuele vrijheid, een overheid reguleert en eist solidariteit van haar burgers, dus buitenlanders dienen zich aan te passen.

Maar nee, juist de linkse partijen gaan het debat over de multiculturele samenleving uit de weg, geven buitenlanders de vrijheid om onze tolerantie te gebruiken om hun intolerantie te handhaven. En geven zo ruimte aan een Fortuyn of een Wilders om in te springen op het ongenoegen van de bevolking. Waar armoede heerst, waar angst regeert, wordt nu rechts gekozen. Terwijl een ingrijpende kredietcrisis de grenzen aan het vrije marktdenken meedogenloos blootlegt, wordt er rechts gekozen. Waar rechts stond voor vrijheid, staat de PVV nu voor de grootst denkbare overheidsbemoeienis, niet ter bescherming van de vrijheid van ieder individu, maar ter bescherming van de privileges van een bepaalde bevolkingsgroep.

Mijn rode potlood zweeft boven de blanco bolletjes om pragmatisch te kiezen voor de partij die mij op dit moment het best past. Als ik het stembiljet in de bus deponeer vraagt de vrouw achter het schriftje me: “Is dat er één?” Nadat ik bevestigend antwoord vertaalt ze mijn stem naar een keurig nieuw streepje in haar schrift. Was politiek ook maar zo ouderwets helder.