Iedereen kent het gevaar van stereotypes, net zo goed als iedereen de stereotypes kent. Als iemand herhaalt dat Nederlanders zuinig zijn, ga je te ver, om een heel volk in één pot te lumpen en labelen. Maar ik vind wel, dat stereotypes soms niet ver genoeg gaan. Bijvoorbeeld: Nederlanders zijn zuinig. Oké: Nederlanders hoeven maar één kindje met dunne armpjes op televisie te zien, en het geld stroomt binnen, Godzijdank. Maar ik heb het over een andere soort zuinigheid, een emotionele, sociale zuinigheid die ik regelmatig tegenkom.

Dit gaat niet weer over die ouwe koek uit een dichte trommel, terwijl dat wel Het Standaard voorbeeld is (en terecht ook). Maar, ik kom een [i]sociale[/i]zuinigheid in verschillende vormen overal tegen, een soort emotionele kortsluiting, die men op moeders knie leert.

Deze eigenschap is vaak verbonden met de Nederlandse nuchterheid. Nederlanders prijzen nuchterheid op een veel te overdreven manier. Te veel of te enthousiast “dank je wel” zeggen of complimenten geven, komen als ongeloofwaardig over, of nog erger, bereiken al snel het niveau van [i]slijmen[/i]. Slijmen! Bluh! Wat een akelig woord voor een beetje enthousiasme.

Item: Gisteren was ik bij een vriendin, wier kleine jongen stond te hangen en te zeuren dat hij zijn puzzel nergens kon vinden. Mama moest hem zoeken.
“Hoe moet je dat aan mij vragen?”
Ineens liet hij haar los en stond rechtop.
“Mama, wil je me helpen om mijn puzzel te vinden alstublieft?” zei hij braaf.
“Ja schat, zo hoort het.” En samen liepen ze weg. Maar niet voordat vaderlief zijn zoontje nariep: “Slijmerd!” Dit bedoel ik nou! Want met kusjes of knuffels geven krijg je dezelfde reactie. Als Nederlands kind leer je twee dingen tegelijk: beleefd en lief zijn, maar zuinig aan doen, anders zit je te slijmen. De grens ertussen kan ik niet invoelen.

Bij mij mag je “dank je wel” lekker een paar keer herhalen, en ik ben niet vies van een compliment. Maar in Nederland wordt men hier onrustig van. Van complimenten mag je je niet zo veel aantrekken. Je moet niet al te blij zijn met jezelf, zelfs als je iets bijzonders hebt gedaan. Zo geweldig ben je niet! Nuchter blijven! Het lijkt of, met complimenten, Nederlanders worstelen met de spanning tussen plezier en wantrouwen. Het is verdacht, ongeloofwaardig, oppervlakkig, nep, [i]er wordt geslijmd[/i].

Item: Een vriendin en ik trakteren onze Nederlandse docent op een etentje. Met glazen omhoog hebben wij getoost: “Bedankt voor al jouw geduld, inzicht, gezellige instructie en steun!” Voordat ik het glas tegen mijn lippen had protesteerde ze al: “Nee joh, jullie bedankt, want ik heb zo veel plezier met jullie!”
Oerhollands, onze lieve lerares. Ik weigerde om [i]één slokje[/i] te nemen, voordat zij onze complimenten binnenliet! En het duurde wel even, want dat was voor haar een buitengewoon concept. Maar dat moest zij leren van ons, vervelende, oningeburgerde wilde complimentenslingers!

Waarom niet gewoon erin geloven en ervan genieten? Bescheidenheid en/of angst voor manipulatieve slijmerds? Deze terughoudendheid, afstandelijkheid, sluit aan bij nog een stereotypisch Nederlands gedrag…

Misschien is deze kleinheid in emotie samengebonden met het tekort aan ruimte. Ook een stereotypisch beeld van Nederland, dat alles hier zo klein is: er is weinig ruimte voor natuur, eetkamers, grotere koppen koffie, taal constructies zo als binnen liet, Oer Hollands, terug houdend en open staan, laat staan dikke vette dank-je-wels en complimenten!

“Doe eens normaal!” wordt vaak geroepen. Met andere woorden: doe niets opvallend, lelijk of lief. Jammer, want terwijl nuchterheid en het normaal doen bewonderenswaardig zijn, zijn ze ook niet een [i]ietsje pietsje saai[/i]? (oops! Hier komen wij nog een stereotype tegen!) Maar een beetje drama, een beetje warmte en kleur kunnen wij toch verwelkomen in dit platte grijze kikkerland?

Nederlanders! Jullie kunnen 10 stereotypes afmaken in één klap! Alleen door open te staan voor iemand die ‘te’ vriendelijk is, sla je zuinigheid, afstandelijkheid, saaiheid, kleinheid en de achterdocht dood! Oké oké, misschien zijn dat maar 5 stereotypes, misschien niet helemaal ‘afmaken’ maar alleen ‘verminken’. Ik overdreef!!!! Nou en! [i]Mag dat dan niet?????????????[/i]

Categorieën: Maatschappij

12 reacties

SIMBA · 6 oktober 2008 op 17:04

Ik herken mezelf hierin niet maar ik vind wel dat je docent nederlands op een etentje trakteren SLIJMEN is! 😆

lisa-marie · 6 oktober 2008 op 19:39

Ik ga er zeker even over verder denken.

Ma3anne · 6 oktober 2008 op 21:21

Leuk debuut!
Proost! 😉

Anne · 6 oktober 2008 op 21:38

Ontzettend interessant om te lezen voor mij. Je hebt me bij je vijfde alinea, eerste item, omtzettend aan het denken gezet. Zelf woon ik inmiddels al vier jaar niet meer in Nederland, heb een niet-Nederlandse partner die me ook uitgebreid trakteert op zijn uiterst scherpe blik op Nederlands gedrag en aard, en dit rare onmogelijke midden tussen beleefd en slijmen waar jij het over hebt heeft volgens mij nog een typsche Nederlandse eigenschap tot gevolg: indirektheid. Broertje van afstandelijkheid, maar voortkomend uit dezelfde angst: om beschimpt en bespot te worden.

Het moeilijke is echter dat door die jarenlange beknotting van het uiten van oprechte gevoelens van nabijheid veel Nederlanders misschien ook verleerd hebben om “echt” te zijn. Waardoor het wantrouwen van de ene ten opzichte van de andere eigenlijk ook gerechtvaardigd is…

Kortom, ik kan er nog heel veel verder over filosofantaseren……

Waar kom jij eigenlijk vandaan?

pally · 6 oktober 2008 op 23:01

Prima column over een fenomeen dat ik soms helemaal niet begrijp, maar dat jij uitstekend beschrijft.
Ik word soms woedend als ik of iemand anders iets aardigs zegt en er gereageerd wordt met ‘slijmerd’.
‘Het zegt iets over jou, dat je dat denkt’, antwoord ik dan impulsief.
Het is echt een column naar mijn hart. Niks is zo saai als gewoon doen…
Ik mag jou wel, al ken ik je niet 😀 Zeer welkom hier!

groet van Pally

Mup · 7 oktober 2008 op 08:36

Heb het ook gemerkt door een periode overzee. Dat zogenaamde nuchtere, geen emoties tonen.
Goed debuut, dat korter ook duidelijk was geweest,

Groet Mup.

Dees · 7 oktober 2008 op 09:19

Iemand een slijmerd noemen is natuurlijk ook woede. Grappig stuk van een oningeburgerde, wilde complimentenslingeraar (leuke zin :-D)

edit: ook ‘lumpen en labelen’ vind ik geweldig, die houd ik erin..

KingArthur · 7 oktober 2008 op 10:50

Kleine subtiele woordspelingen die ik toch ook even onder de aandacht wil brengen. Als je begint over ruimtetekort ga je de samengestelde woorden met een spatie schrijven :-). Dat is m.i. gevoel voor taal.

Het ‘item:’ zou ik verhalend mooier vinden in een tekst. Dus gewoon: een ander voorbeeld,… of heeft dat nu weer met mijn nuchterheid te maken?

Ik ben benieuwd naar oefening 2. Je hebt toch nog wel ZIN in Nederland? 🙂

Mien · 7 oktober 2008 op 15:34

Amai zunne … dat is werkelijk waar … helemaal eens … NL moet ruimtelijk herordend worden en op de eerste plaats eerst emotioneel.

Dan hoeven we al ons geluk en onze emotionele ladingen niet meer krampachtig in te houden totdat een Friese Elfstedentocht een WK of een OS losbarst. Dan kunnen we voor eens en voor altijd afrekenen met die lelijke kleur Oranje en voorgoed die leeuwen en tijgers in de kast opbergen!

Tip: Carnaval vieren werkt ook louterend … veel kleur, veel lol, veel complimenten en veel aandacht en veel natte zoenen … wat wil een Hollandsche mensch nog meer!

Ik vind het een keigoed debuut en zie vol verlangen uit naar Herordening 2!

Mien Complimenten (en laat ze binnenkomen!!!)

Anne · 7 oktober 2008 op 18:26

Ha ha, Mien, ja carnaval is een goed idee voor de nieuwe Nederlander! Zo onhollands dat iedereen zich daar thuis kan voelen.
Behalve dan de Hollanders 😀

KawaSutra · 8 oktober 2008 op 01:03

Je maakt me heel nieuwsgierig naar oefening 2.

Teunis · 8 oktober 2008 op 16:05

Dit heet calvinisme, geloof ik. Emoties zijn het instrument van de duivel en dienen dus ten alle tijden te worden onderdrukt. Genegenheid tonen en in ontvangst nemen is ‘schuinsmarcheren’ richting god. Alleen Hij moet kunnen rekenen op onze liefde. De potentaat.

Groeten Teunis

Geef een antwoord

Avatar plaatshouder