Vertwijfeling

Dit is het laatste deel van mijn ongeplande trilogie over Nelson Mandela. Ongepland, want hoe kon ik immers weten dat ik mij in Zuid-Afrika zou bevinden op het moment dat de hedendaagse Messias zijn laatste adem zou uitblazen. In mijn vorige blog heb ik mijn ervaringen in de rouwende Regenboognatie beschreven. En nu is het tijd voor mijn overpeinzingen. In welk kader zou je de daden van Madiba kunnen plaatsen? Over zijn grootsheid, zijn nederigheid en zijn leiderschap zijn al dikke boeken volgeschreven. In deze blog wil ik mijn gedachten laten gaan over de context waarbinnen Mandela zijn heldendaden heeft kunnen uitvoeren.

De recente geschiedenis kent veel situaties waarin regimes door externe interventie omver zijn geworpen en de leiders veelal gedood. Dikwijls onder het mom van mogelijke bedreiging voor de wereldvrede of het niet functioneren van een democratie naar westers model. Het betreft zonder uitzondering landen met een rijkdom aan bodemschatten. Bijvoorbeeld Irak en Lybië, beide rijk aan olie, Rusland – ik zal daar zometeen op terugkomen – en zelfs een land in de periferie, Mali, waar een fortuin aan uranium in de bodem zit, dreigt te worden binnengevallen. Om over Iran maar te zwijgen.

Rusland is een verhaal apart. Slechts weinigen weten dat de bolsjewiekse revolutie vanuit Amerika is gefinancierd. Vanuit de “Wallstreet-trojka.”Om de krachtige en bovendien onafhankelijke Russische economie zoals die onder het despotistisch regime van de tsaren bloeide, te ondermijnen en een duale afhankelijkheid te creëren die tot en met de koude oorlog heeft voortgeduurd. Ook de “ontmanteling” van de communistische Sovjet-Unie verliep volgens een zorgvuldig gepland scenario en waarbij de katvangers, zeg maar degenen die het land “in de uitverkoop hebben gezet” en die de werkelijke spelers in de luwte hebben gezet, meer dan rijkelijk beloond zijn. Menige Engelse voetbalclub plukt hier thans de vruchten van. Met name het werk van de Britse econoom en historicus Antony Sutton heeft deze banden in detail en uitvoerig gedocumenteerd beschreven.

Wat heeft dit alles nu met het leiderschap van Nelson Mandela te maken? Ik ben bang behoorlijk wat. Zuid-Afrika is een bijzonder rijk land. Rijk aan bodemschatten. Goud en diamant bijvoorbeeld. Maar wist u dat Zuid-Afrika de grootste producent ter wereld is  van platinum, chroom, mangaan, vanadium (basisingrediënt van roestvrij staal)?  Maar ook de aanwezigheid van palladium, zirkoon en steenkool (Zuid-Afrika is de derde steenkoolexporteur ter wereld) maken Zuid-Afrika tot een steen(!)rijke natie.

Naast dat het een rijk land is, had Zuid-Afrika ten tijde van het apartheidsregime  nog een ander kenmerk. Het was een autonoom land, met goed geschoolde mensen. Anders gezegd, het apartheidsregime was ongevoelig voor de toenaderingspogingen van het neo-imperialisme, want het was uitstekend in staat zijn eigen boontjes te doppen. In analogie met de inmiddels nooit ontdekte massavernietigingswapens in Irak, de bedachte  pro-terrosistusche sympathieën van Lybië en de vermeende nucleaire aspiraties van Iran, was in Zuid-Afrika het apartheidsbeginsel de knuppel waarmee het regime – en daarmee de onafhankelijke economische koers – in de publieke opinie om zeep moest worden gebracht. Zodat de wereld zich tegen Zuid-Afrika zou keren en de boycot om de economie op zijn knieën te krijgen kon worden ingesteld.

Let wel, ik praat hiermee absoluut niet het apartheids-streven goed, maar je kunt je afvragen waarom regimes in landen die niet op zo’n schatkist aan delfstoffen zitten, zoals Zimbabwe, Rwanda of Burundi, geen aandacht kregen van de wereld, terwijl de rechten van de burgers daar eveneens decennialang op flagrante wijze worden geschonden, en Zuid-Afrika wel.

Wat is het gebruikelijke scenario als een “onwelwillend” regime ten val is gebracht? Ten eerste, er komt een “welwillend” regime aan de macht. Over het algemeen zorgvuldig geselecteerd – en wellicht zelfs tevoren bewerkt – door de vijfde colonne, de krachten achter de schermen. Vervolgens worden de schatten van het land voor een habbekrats verkocht aan ondernemingen. Ondernemingen die op hun beurt ook weer onder supervisie van diezelfde vijfde colonne staan. Het nieuwe regime en daaraan gerelateerde personages, delen enigszins mee in de opbrengsten van de roofbouw en zo wordt een kleine puisant rijke bovenlaag gecreëerd – die er alle belang bij heeft om in die positie te blijven, een middenklasse die met moeite het hoofd boven water kan houden en een onderklasse, die de meerderheid van een bevolking betreft. Een onderklasse die er, zonder uitzondering, veel slechter aan toe is dan voor de regimewisseling.

Zuid-Afrika dan. De economische boycot heeft zijn wegbereidende werk gedaan en heeft het land murw gemaakt. Het heeft de weg geplaveid voor een “welwillend regime”.  Dat welwillend regime is er gekomen. Gesymboliseerd door Nelson Mandela. Wat is er sinds het aantreden van Nelson Mandela gebeurd? Wel, het land is in de uitverkoop gegaan. En veramerikaniseerd. Het land – lees de bevolking – wordt uitgemolken en de tegenstellingen zijn groter dan ooit. Groter dan tijdens de vermaledijde apartheid?  Jazeker. De corruptie viert hoogtij. Het leiderschap na Mandela – maar ook al tijdens zijn presidentschap – kenmerkt zich door incompetentie en vriendjespolitiek. En corruptie dus. De regelgeving rondom concessies voor buitenlandse ondernemingen is zo schimmig en complex, en bovenal, onvoorspelbaar, dat zij altijd kan worden aangewend voor zelfverrijking door iemand die een vinger in de pap heeft. De schandalen die in de doofpot worden gestopt zijn legio. En net als in post-communistisch Rusland is het aantal miljonairs na de regimewisseling exponentieel gestegen.

Al met al lijkt de conclusie gerechtvaardigd dat het Mandela-tijdperk, dat zeg,vanaf 1990 is gestart, het neo-imperialistische corporatisme geen windeieren heeft gelegd. Is dit toevallig? Of heeft Mandela hierin een rol gespeeld? En zo ja, was dit dan bewust of onbewust? Onbewust omdat hij te naïef zou zijn om de neo-imperialistische agenda te kunnen doorzien? Bewust, maar beschouwd als onbedoeld nevenresultaat (collateral damage)? Als noodzakelijk kwaad. Of was hij er zich weldegelijk van bewust en was hij zelfs een actieve speler in dit duister scenario.

Dat laatste lijkt zeer onwaarschijnlijk. Maar bij mij gaan inmiddels de alarmbellen rinkelen als alle media synchroon een bepaalde visie of bepaalde beelden kamerbreed uitzenden.  Dan vraag ik mijzelf af:”Of zou de werkelijkheid misschien wel eens anders kunnen zijn dan ons wordt voorgeschoteld en zijn er bepaalde krachten die er baat bij hebben dat dit beeld bij de grote massa wordt overgebracht?” De geschiedenis kent inmiddels talrijke voorbeelden waarbij achteraf bleek dat dit het geval was.

Voeg daarbij de steeds weer opduikende berichten, dat Mandela door MI6 zou zijn “bewerkt”,  dat hij lid zou zijn van de Orde van de Maltezer Ridders, een obscure rooms katholieke club  waarvan bijvoorbeeld ook de Bush familie, Henri Kissinger, Heinrich Himmler, Pinochet en David Rockefeller lid waren, en zelfs dat hij een Vrijmetselaar in de 33^e graad zou zijn, en het zou je zo maar aan het twijfelen kunnen brengen.

Vertwijfeling: Was Mandela een held, een groot leider, een marionet of een bedrieger?