Euthanasie. Nog steeds een beladen onderwerp. In mijn privésfeer heb ik er nog niet mee hoeven dealen. Beroepshalve wel. Een paar weken geleden zag ik een documentaire over euthanasie bij psychogeriatrische mensen. Mensen die zo zwaar dement zijn dat ze vegeteren en die in goede tijden een euthanasieverklaring hebben opgesteld.
Verpleeghuisarts en schrijver Bert Keijzer vertelt in deze documentaire dat het opzettelijk beëindigen van het leven niet van toepassing is bij mensen in het laatste stadium van Alzheimer. Omdat deze patiënten op het moment suprême niet meer kunnen aangeven of ze daadwerkelijk uit het leven willen stappen.
Bij patiënten die in een voorstadium van Alzheimer zitten, kan er wél euthanasie worden toegepast. Maar dan spreek je (nog) niet over een uitzichtloos leven. Hoe krom.
Minister Els Borst stelt dat deze beredenering niet klopt. In de wet staat dat gezonde mensen die met hun volle verstand een wilsverklaring opstellen om, als ze in een bepaalde geestelijke en/of lichamelijke hoedanigheid terechtkomen, niet meer verder te willen leven, ze juist daarin gerespecteerd zouden moeten worden. Ongeacht of ze dan nog wilsbekwaam zijn.
Maar daar willen de medici hun handen liever niet aan branden.
Op de afdeling waar ik werk word ik regelmatig geconfronteerd met de wens om het leven te beëindigen. Het betreft hier met name patiënten in een ver gevorderd stadium van uitgezaaide kanker. Er zijn gelukkig artsen die deze wens van de patiënt willen respecteren. Hier gaat echter wel een traject aan vooraf.
Allereerst moet door een psychiater worden vastgesteld of deze patiënten, die doorgaans niet meer kunnen praten en eten, de doodswens niet uiten vanuit een depressie. Mocht dit wel het geval zijn, dan heeft de patiënt de keuze om [url=http://nl.wikipedia.org/wiki/Elektroconvulsietherapie]elektoshocktherapie[/url] te ondergaan. Over het algemeen heeft deze behandeling het gewenste resultaat. Het nadeel is dat de patiënt ruim een maand langer moet lijden.
Indien de lichamelijk letaal zieke ‘geestelijk gezond’ is verklaard, wordt hem of haar nogmaals met klem gevraagd of ze zeker zijn van hun wens. Te allen tijde kan men hierop terugkomen. In de praktijk blijkt dat patiënten vaak al zolang een lijdensweg hebben afgelegd, dat ze uitzien naar het moment van afscheid nemen. Zonder uitzicht op genezing hebben ze veel pijn moeten doorstaan, vaak in combinatie met grote, verminkende operaties. Met name het nooit meer kunnen praten en zelfstandig kunnen eten en drinken is voor deze mensen een uitzichtloze kwelling.
Het tijdstip waarop de euthanasie zal plaatsvinden wordt bepaald in overleg met de patiënt en zijn naasten. In het bijzijn van een tweede, onafhankelijke arts en een verpleegkundige wordt een dodelijke injectie toegediend, waarop de patiënt komt te overlijden.
Bij mijn collega’s is deze vorm van levensbeëindiging vaak een discussiepunt. Met name bij verpleegkundigen die vanuit een bepaalde geloofsovertuiging menen dat niemand het recht heeft om een ander ‘van het leven te beroven’. Zij worden gerespecteerd in hun wens om zich te distantiëren van het euthanasiebeleid. Ikzelf ben van mening dat ook niemand het recht heeft om te beslissen over hoelang patiënten onnodig moeten lijden en wegteren.
Het leven is een recht, geen plicht. En die stelling blijkt op diverse manieren interpreteerbaar te zijn.
22 reacties
Meralixe · 27 februari 2013 op 10:56
Een te groot vraagstuk voor een kleine column?
Met respect gelezen waarbij voornamelijk de zin in de laatste alinea ‘Ikzelf ben van mening dat ook niemand het recht heeft om te beslissen over hoelang patiënten onnodig moeten lijden en wegteren’ me heeft doen nadenken.
Nee, voor dergelijke materie geen smileys….
Dan toch een beetje kritiek, maar dan los van de column, waarom die Engelse titel?
Spencer · 27 februari 2013 op 11:52
Goed stukje. Ik moest lachen om de passage over de doodswens vanuit een depressie en de elektroshocktherapie, nogal Catch 22-achtig..
SIMBA · 27 februari 2013 op 12:52
Mijn oma ligt al jaren te vegeteren, de euthanasieverklaring ligt in haar nachtkastje; 15 jaar geleden, in goede gezondheid opgeschreven maar door de huidige onduidelijkheid wordt het niet uitgevoerd. Dus hetgene mijn oma wilde voorkomen (vegeteren en heel veel geld kosten aan de samenleving) gebeurd helaas……
Harrie · 27 februari 2013 op 15:18
Ik vind het heel zielig voor die mensjes. Over het leven en de dood heeft niemand zeggenschap. Je bent er op een gegeven moment en je gaat op een gegeven moment. Niets meer en niets minder. Wat er tussen leven en dood gebeurt ligt aan een hele hoop factoren. Omgeving, familie, vrienden, tijdsgeest, karakter, DNA, (nood)lot. Laten we het daar maar even op houden. Laten we ons daar vooral op focussen. Hebben we onze handen en hoofden al behoorlijk vol aan. Dat het in sommige gevallen pijn doet is onvermijdbaar en maakt ook deel uit van een levenswandel. Hoe wrang ook. Zoals niemand de grens van leven kan bepalen kan ook niemand de grens van het lijden bepalen, dat in veel gevallen vooraf gaat aan de dood.
pally · 27 februari 2013 op 17:20
In jouw gecomprimeerde column over een complex onderwerp lees ik respect, gezond verstand en veel ervaring, Nachtzuster. Er valt zoveel over te zeggen en te denken en het is zo moeilijk om alle elementen mee te nemen in een besluit. Maar met jouw slotzin ben ik het volkomen eens!
:wave: :wave:
groet van pally
Spencer · 27 februari 2013 op 21:43
Om wat afstand te scheppen?
Nachtzuster · 27 februari 2013 op 21:54
Dat zou een mooi antwoord zijn, Spencer. Maar het feit ligt er dat al mijn columns als titel de naam van een speelfilm hebben (op Roodkapsel na) en dan kom je al snel uit op Engelse titels. Vandaar dus, Meralixe. Misschien moet ik daar eens van afwijken. En dank allebei voor het commentaar.
Nachtzuster · 27 februari 2013 op 21:58
Het doet me deugd dat ik jou aan het lachen heb gebracht, Spencer. Ik ken Catch 22 echter niet. Is dat een een geinig iets?
Nachtzuster · 27 februari 2013 op 22:05
@Simba, dat is triest, om je eigen oma zo weg te zien teren met een wilsverklaring op haar nachtkastje. Ik persoonlijk vind dat onmenselijk, maar de meningen zijn daar over verdeeld.
@Pally en Harrie, dank voor het reageren. Het onderwerp is inderdaad te groot om samen te vatten in een relatief kleine column. Ik wilde er voor waken om (te) dogmatisch over te komen.
Spencer · 27 februari 2013 op 22:43
http://nl.wikipedia.org/wiki/Catch-22_(roman)
Nachtzuster · 27 februari 2013 op 23:20
Ah, oude koek. :lach:
Spencer · 27 februari 2013 op 23:32
En je kende het niet..
Nachtzuster · 27 februari 2013 op 23:35
Na jouw linkje wel. Althans, in een eierdopje.
Meralixe · 28 februari 2013 op 08:40
Wat nu volgt staat andermaal los van de column.
U gebruikte dus de tittel ‘Death Wish’ waarbij ik met een nog al duidelijke anti-Engels gevoel tegenop kwam. Ook daar gaat deze reactie niet over. Na uw uitleg dat je een reeks columns bedacht hebt met telkens een tittel van een film als tittel vond ik het zelfs een mooie beweging waar je helemaal niet moet van afwijken omdat er daar ergens een enkeling zit die er tegen is.
Wat wel zo is, en nu schrijf ik dat in het algemeen, en ook voor mezelf, het blijft zeker een moeilijke oefening om te schrijven van uit de wetenschap wat de lezer kan weten. Zo erger ik me bijvoorbeeld dood aan de meeste adviseurs van geldzaken. Van uit een eigen kennis gebruiken ze stadhuiswoorden en allerlei rare termen om me uit te leggen wat het beste is voor mij. Snap je?
Ik schreef eens over een jongen die er nog al bedrukt aan toe was. Om dit te onderlijnen plukte ik een zinnetje uit ‘Sammie’ het lied van Ramses Shaffy uit, ik geloof, de jaren 1970. Het was, al schrijf ik het hier nu zelf, een mooie onderlijning. Groot probleem, elke lezer die het lied niet kent stond buitenspel. Zo stond ik dus ook even ‘buitenspel’ toen je deze tittel gebruikte.
Bij de andere reacties gebruikte Spencer plots ‘Catch 22.’Mag ik schrijven ‘zelfde fout?’ In eerste instantie sloeg de opmerking op niets. Dus, waardeloos. Bij nader inzien en na wat gegoochel kreeg de opmerking dan toch de goede vorm. Met ‘Catch 22’ zat Spencer eerst eventjes op een andere golflengte.
Na dit geduldig lezen dan toch een :pint:
Spencer · 28 februari 2013 op 11:07
Je mag wel schrijven ‘zelfde fout’, maar een fout vind ik het niet. Want je weet nooit wat een lezer al of niet weet. Bij de titel Death Wish moest ik denken aan films met Charles Bronson, maar iemand die die films niet kent zal ‘doodswens’ lezen. Bij ‘Sammie’ van Ramses Shaffy denk ik: ‘Hoog Sammy, kijk omhoog Sammie, want dan word je lekker nat.’ Maar een ander kan het niets zeggen omdat hij het nummer niet kent. Daar is weinig aan te doen. Gelukkig heeft bijna iedereen tegenwoordig toegang tot het internet en kan dus iets opzoeken.
Nachtzuster · 28 februari 2013 op 14:49
Bij Death Wish denk ik ook aan Charles Bronson, maar een associatie krijg je al snel als je filmtitels gebruikt voor een column. Dat probeer ik in ieder geval wel los te koppelen en zoek ik slechts naar een titel die overeenkomt met de inhoud van mijn column.
Maar ehh, deze column gaat natuurlijk niet alleen over de titel. 😉
Sagita · 1 maart 2013 op 02:43
Moeilijk en zwaar onderwerp Nachtzuster en wat is wijsheid. Er bestaat natuurlijk zoiets als zelfbeschikkingsrecht. Alleen hoe voer je de laatste handeling zelf uit zonder daar een ander mee te belasten?
Schokkend om te lezen dat depressieve mensen met een uitgezaaide kanker elektroshocks worden toegediend.
Ik ben er voorstander van dat de oplossing van dit dilemma uit de gezondheidszorg wordt weggehaald. Deze aarde menswaardig verlaten past kennelijk niet in het takenpakket van artsen.
groet Sa!
Nachtzuster · 2 maart 2013 op 10:35
Dank voor je reactie, Sagita. Hoewel de ECT vaak geassocieerd wordt met vooroorlogse, barbaarse praktijken, blijkt dit toch een redelijk humane en zeer doeltreffende behandeling te zijn. Hoe vreemd dat ook klinkt. Je zou er bijna een column aan kunnen wijden.
arta · 2 maart 2013 op 11:41
Wat een dilemma…
Heel mooi geschreven. Ik vind ook dat, wanneer je gezond weldenkend een verklaring tekent, er, wanneer je niet meer bij machte bent beslissingen te maken, ernaar gehandeld dient te worden. Maar wat als de familie er omheen het er dan niet mee eens is? Of als de patiënt af en toe roept dat hij/zij het niet toch wil?
Ik ben blij dat ik geen dokter ben…
Ferrara · 4 maart 2013 op 23:02
Excuses voor de late reactie.
Knap stuk Nachtzuster over een moeilijk onderwerp. Chapeau!
Een ECT aanbieden omdat de doodswens wel eens zou kunnen voortkomen uit een depressie,is voor mij nieuw en onbegrijpelijk. Maakt het onder de omstandigheden die jij daarbij beschrijft nog iets uit? Je schrijft het al nadeel is dat de patient minstens een maand langer lijdt. Inhumaan naar mijn gevoel.
Nachtzuster · 4 maart 2013 op 23:32
Dank je wel, Ferrara, voor je reactie en compliment. Ik vond het wel lastig om hier in een notendop een column over te schrijven eerlijk gezegd.
Tja, die ECT bij depressieve mensen. Inhumaan of niet, indien bewezen is dat de patient depressief is en in die hoedanigheid zijn/ haar doodswens uit, dan mogen artsen hier niet aan toegeven. Omdat een ander onderliggend psychisch ziektebeeld dan meespeelt. Inderdaad duurt het ongeveer een maand eer de ECT het gewenste effect heeft en zal de patiënt die tijd uit moeten zitten. Maar als er niets aan de depressie wordt gedaan, dan lijdt hij of zij hoogst waarschijnlijk nog langer. Het effect van het toedienen van orale medicatie duurt nog veel langer (minimaal twee maanden).
Ik begrijp echter het ambivalente gevoel in deze. Heb ik zelf ook. Ik heb echter in de praktijk meegemaakt (meerdere malen) dat na een geslaagde ECT behandeling alsnog euthanasie werd toegepast. Tot ‘vreugde’ van de patiënt, hoe vreemd dat ook klinkt. Van de ECT zelf ondervinden patiënten niet tot nauwelijks bijwerkingen, hooguit een dag wat hoofdpijn.
Indien een patiënt niet meer wilsbekwaam is en de familie staat niet achter euthanasie, dan gebeurt het ook niet. Maar eerlijk gezegd heb ik dát nog nooit meegemaakt.
TheVoice · 12 april 2013 op 19:23
Prima stuk met prima slot. Als het leven alleen nog maar bestaat uit pijn lijden dan kan men dat geen leven noemen. Natuurlijk zal voor iedereen die grens ergens anders liggen maar ik denk dat iedereen die een dierbare heeft zien lijden en vervolgens verloren aan bijvoorbeeld kanker, ergens tijdens het aanschouwen van die lijdensweg op het punt komt dat hij/zij zich realiseert dat een mens onder bepaalde omstandigheden gewoon het recht zou moeten hebben om te sterven.