Nadat ik een tijdje had zitten nadenken over de merkwaardigheid van deze uitdrukking typte ik ‘het’ in het zoekbalkje van Google.
Synoniemen te over maar nergens komt de herkomst van deze mysterieuze uitdrukking naar boven en vervolgens sloeg mijn fantasie op hol.
Komt het misschien uit de tijd dat ratten in ons midden leefden? Stamt het uit de periode waar hele huishoudens uitgeroeid werden door de Zwarte dood, veroorzaakt door de uitwerpselen van deze nijvere diertjes? Ik kan me zo voorstellen dat er in elke kamer een soort rattenval stond waar met kaas of stukjes brood de beestjes de val werden ingelokt en nog nasputterend stierven. Zo. gepiept.
Of komt het uit een nieuwer tijdperk zoals de vleesindustrie waar jonge piepkuikens de nek wordt omgedraaid of nog erger, dat ze met z’n allen op een kluitje luid piepend worden vergast? Zo gepiept.
Aardappeletende Nederlanders zouden ook wel eens de oorsprong van deze uitspraak kunnen zijn. Terwijl in de keuken voor het ganse gezin inclusief aanhang ‘de piepers’ werden gejast (ontdaan van schil dus eigenlijk ontjast?) werden de kinderen ook aan het schillen gezet. Vele handen maken licht werk. Zo gepiept, die piepers. (hetgeen weer een ander vraagstuk oplevert. Piepers?)
Het kan ook zo zijn dat de uitdrukking voortkomt uit iets niet zo voor de hand liggends als piepende huifkarwielen die gesmeerd werden met beetwortelsmeer. ‘Eerst piepten ze, nu niet meer’.
Misschien betekende ‘piepen’ vroeger poepen en was het simpelweg een opgeluchte uitlating ná gebruik van het schijthuis of de po? Zo! Gepiept.
Tegen kleine kindjes wordt regelmatig gezegd dat ze niet zo moeten ‘piepen’. Zeuren om niks of zich aanstellen dat tot halt geroepen wordt door een flinke tik? Zo, gepiept! (verleden tijd)
Zo gepiept, dit stukje.
Wie de juiste herkomst weet gaat door voor de wasmachine!

6 reacties
NicoleS · 8 juni 2016 op 13:08
Mooi getypt ?. Leuk gevonden hoor. Knap hoe jij dit schrijft.
Mien · 8 juni 2016 op 13:16
Doe maar een Miele. Bosch mag ook!
1811. Piepen
heeft in ’t bargoensch verschillende beteekenissen; vgl. Köster Henke, 52: piepen, slapen, maar ook wegsluipen, vluchten (Sjof. 217), lichten, enz. Ik piep hem, hoor! ik maak me uit de voeten (vgl. no. 574?); het is gepiept, het is gebeurd, klaar, in orde; vgl. Amstelv. 81: Toen was ’t zaakie gepiept; D.H.L. 28: Nou dan is de zaak gepiept; Nkr. VIII, 21 Nov. p. 2: Afijn, wat ge ook zucht, tiert, raast of addert, het zal u geen sikkepitje baten. Het zaakje zal behoorlijk gepiept worden, gelooft dat van mij; Het Volk, 16 Febr. 1915, p. 5 k. 2: Er behoeft maar één aandeelhouder met Reiman mee te gaan en het zaakje is alweer gepiept; Slop, 92: Ze kan wel al dood zijn geweest, gestikt in de jenever voor-ie sloeg. Zooveel herinnerde-ie zich nog, dat het anders was…. in eens gepiept, u-i-t, uit! Voor de ontwikkeling dezer beteekenis zal men moeten uitgaan van piepen in den zin van braden, poffen (vgl. appels of aardappelen piepen in heete aschBoekenoogen, 746.. Voor piepen pakken, stelen, vgl. Köster Henke, 52: Hij heeft een ezeltje gepiept, hij heeft eene lade gelicht; Menschenw. 399: Nou had ie bij dien kerel, ’n heel mooi, fonkelnieuw goudtientje in ’n doosje zien liggen, zoo losjes maar, en dat had ie netjes gepiept! ’t Eerst van z’n heele leven dat ie geld gannefte; Nw. School, VIII, 251: Een jaar of wat geleden liet ik mijn fiets een paar minuten onbeheerd staan aan ’t postkantoor – ze was gepieptSynoniemen van piepen, stelen, vindt men bij V. Ginneken II, 141.. – Van personen wordt ‘gepiept’ ook gebezigd in den zin van gesnapt, gevangen; vgl. Slop, 70: Hier ben ik nou…. nou heb je me…. gepiept hoor! Zie Ndl. Wdb. XII, 1547.
Esther Suzanna · 8 juni 2016 op 13:26
Haha, Mien, dat verklaard nog steeds niet ‘piepen’. Leuke poging maar helaas! Bargoens, poffen, braden? Nederlanders koken alles…niet logisch.
Mien · 8 juni 2016 op 13:37
En toch is het bargoens en stamt het daar vandaan. Uit de dieventaal. Zo gepiept. Verder betekenisloos.
Doe maar een Plekmerk dan. Mag van de vrachtwagen gevallen zijn hoor. Geen probleem.
http://www.dbnl.org/tekst/moor012gehe02_01/moor012gehe02_01_0009.php
Esther Suzanna · 8 juni 2016 op 13:46
Doorgaan voor de wasmachine impliceert dat er nog een aantal rondes komen… 😉 Je bent wel dóór maar hebt ‘het’ nog niet in de pocket! Past ook niet 🙂
van Gellekom · 9 juni 2016 op 12:26
Iemand is er mee begonnen. Met; zo gepiept te zeggen. Zomaar, uit het niets. Net zoals er ineens, vanuit het niets de uitdrukking: IK BESEF ME, te voorschijn piepte. Terwijl het toch echt “ik besef” moet zijn want beseffen is geen wederkerend werkwoord terwijl piepen dat wel is. Met name als je geen olie gebruikt om piepen te voorkomen. Ik bedoel maar; het is binnen warmer dan in huis