Afgelopen zaterdag was het zover. Aan de naam van de afzender zag ik dat dit hét boek was. Snel scheurde ik het pakje open en zag de omslag met het portret van Nelson Mandela, zijn gevangenennummer 46664, de vlag van Zuid-Afrika, de contouren van dit gemartelde continent, de gebalde vuist van het ANC, de twee titels: Halala Madiba en Nelson Mandela in Poetry. Op de achterzijde onder meer een handgeschreven citaat van Mandela uit 2000 waarin hij schrijft dat hij het plan voor dit boek zeer waardeert. Snel zoek ik mijn gedicht op. Het staat er écht in! In het Engels, translated from Dutch.

The world listens
when Nelson Mandela talks.
His dream gives us hope.

Het boek ziet er heel fraai uit en is zichtbaar met liefde gemaakt. Het bevat 96 gedichten uit 25 landen, waarvan Zuid-Afrika het leeuwendeel voor zijn rekening neemt. Onder de Zuid-Afrikaanse dichters mensen als Denis Brutus, die net als Mandela op Robbeneiland gevangen zat, Breyten Breytenbach, en Zindziswa (Zindzi) Mandela-Hlongwane, de jongste dochter van Mandela. De bundel is een poëtisch eerbetoon aan de man die icoon werd van de strijd tegen de Apartheid.
Iemand vertelde me dat hij eens in Londen was op een congres over racisme, waar Mandela sprak. Deze vroeg of er Nederlanders in de zaal waren, waarop het groepje Nederlanders enthousiast opstond en ja riep. Mandela zei toen dat hij een Nederlands woord kende: apartheid. Het groepje viel stil. Mandela daarop: als jullie je schamen is dat een geweldige vooruitgang. Pas als mijn woorden waren afgeketst op een schild van ontkenning, was alle strijd voor niets geweest. (Karl Marx heeft iets dergelijks beweerd: schaamte is een revolutionair gevoel. Het verandert de mens innerlijk.)

Halala Madiba betekent Ter Ere Van Madiba. Madiba is de clannaam van Mandela. Het boek is meer: een eerbetoon aan allen die in Zuid-Afrika tegen de Apartheid streden. Het vertelt in dichtvorm de geschiedenis van de strijd in Zuid-Afrika voor vrijheid en vrede.

Mijn haiku is in meer dan één opzicht slechts een piepkleine bijdrage. Want dáár werd strijd gevoerd. Werden mensen vermoord omdat ze zwart waren. Zaten mensen gevangen op Robbeneiland omdat ze voor de vrijheid van hun land vochten. Als de laffe moordenaars en uitbuiters, de politiebeulen en geheimagenten, de collaborateurs en folteraars, al die nullen kortom, vergeten zijn, zal de naam van Nelson Mandela nog steeds kristalhelder klinken, als een klokkenspel dat de Vrijheid aankondigt. Zijn droom geeft ons, de hele wereld, hoop.

© Jan Bontje 2006


7 reacties

Prlwytskovsky · 23 juli 2006 op 14:11

[quote]Madiba is de clannaam van Mandela.[/quote]
De Maffia is ook een clan. In dit kader is apartheid dus zeer welkom voor mij want ik hou mij verre van clans en hun bestuurders.

Dees · 23 juli 2006 op 14:16

Heb toevallig laatst [i]De lange weg naar de vrijheid[/i] gelezen. Zo kort geleden en nu al best ver weg.

Wat ontzettend leuk dat er een gedicht van jou is opgenomen. Zou me bijzonder vereerd voelen.

Literator · 23 juli 2006 op 15:17

[quote]Iemand vertelde me dat hij eens in Londen was op een congres over racisme, waar Mandela sprak. Deze vroeg of er Nederlanders in de zaal waren, waarop het groepje Nederlanders enthousiast opstond en ja riep. Mandela zei toen dat hij een Nederlands woord kende: apartheid. Het groepje viel stil. Mandela daarop: als jullie je schamen is dat een geweldige vooruitgang. Pas als mijn woorden waren afgeketst op een schild van ontkenning, was alle strijd voor niets geweest.[/quote]

Dit gelezen hebbend vind ik die Mandela een ontzettende rotzak.
Als ik me niet vergis, is Nederland heel actief geweest in het bestrijden van de Apartheid. (Natuurlijk op een heel ‘Nederlandse’ manier -bijvoorbeeld in Amsterdam onder de PvdA. Wél Zuid-Afrikaanse steenkool in de haven toelaten, maar Hermans de toegang tot de stad ontzeggen omdat hij naar Zuid-Afrika was afgereisd en zowieso al ‘fout’ en rascistisch was. Terwijl hij met een negroïde Surinaamse getrouwd was (maar dat zegt men er meestal niet bij).- maar toch. Mandela heeft dat zelf trouwens ook gezegd.) Men heeft er altijd schande van gesproken. En nu dit. Stank voor dank, zou ik zeggen.
Bovendien is het onzin. Apartheid ís namelijk helemaal geen Nederlands woord, maar een Afrikaans woord en hoewel Afrikaans een afgescheiden vorm van het Nederlands is, betekent dat niet dat het dús een Nederlands woord is. Dat die Nederlanders stilvielen is dan ook niet zo verwonderlijk want wat moet je op zo’n -verkeerde- opmerking nu antwoorden? Waarom moet je je ervoor schamen de Nederlandse taal te spreken? Daar kun je toch ook niets aan doen? Of is dat het soort rascisme dat wél mag?
Als dat de droom is waarnaar ik luisteren moet om te hopen, dan doe ik dat liever niet. Dan maar het schild van ontkenning zijn, zeker als er een hele hoop te ontkennen valt.
Overigens vind ik het gedicht een beetje nietszeggend, maar da’s hoe dan ook iets waar ik bij Bontje last van heb.

KawaSutra · 23 juli 2006 op 18:30

Ik vind dit wel een mooie Bontje.
En dat schaamte op zich een hele positieve ontwikkeling is valt niet te ontkennen. Dat Apartheid uiteindelijk ontstaan is op het moment dat Hollandsche Boeren zich in Zuid-Afrika gevestigd hebben is volgens mij wel te vertalen door een associatie met de Nederlanders. Mandela weet als geen ander dat de huidige generatie Nederlanders voorop hebben gelopen in de strijd tegen Apartheid.

@Prlwytskovsky: De vergelijking van de clan ofwel stam van Mandela met de Italiaanse Maffia vind ik eerlijk gezegd ongehoord.

Mosje · 23 juli 2006 op 19:45

Ik zou me ook vereerd voelen Jan!

senahponex · 24 juli 2006 op 13:02

Een correcte column

Literator · 9 augustus 2006 op 23:48

Sorry, maar wat is er ‘correct’ aan?
Bedoel je politiek correct, waar ik het helemaal mee eens ben – zonder dat een sterk punt te vinden, maar goed – of iets anders?

Geef een antwoord