De Wet van Moore is alombekend in de IT. In de jaren ’60 van de vorige eeuw voorspelde Moore dat het aantal transistoren per chip dat economisch haalbaar is elke 18 maanden verdubbelt. Dit vertaalt zich in exponentieel groeiende werkgeheugencapaciteit, hardeschijfcapaciteit, USB-stick-capaciteit, resolutie van LCD-beeldschermen en digitale foto-camera’s, en het meest in het oog lopende gevolg over de afgelopen 5 decennia was de processorsnelheid die getrouw de Wet van Moore volgde. De rek is nu uit de processorsnelheid, en omdat bloed kruipt waar het niet gaan kan staan we aan de vooravond van een ware IT-revolutie. In 2002 bracht Intel de eerste processor op de markt die op 3GHz draaide. Als de lijn van 1970 tot 2002 verder doorgezet zou zijn, zouden we nu processoren van rond de 30GHz moeten hebben, maar de processoren voor de massa zitten nog steeds tussen de 3 en 4 gigahertz. Watskeburt? Is de Wet van Moore ingestort? Neehoor, in processoren van nu zitten wel degelijk 10x meer transistoren dan in die Pentium 4 uit 2002. Het probleem is dat er een soort van snelheidsbarrière bereikt is. Om transistoren sneller te laten omslaan is meer spanning nodig. Tegelijkertijd worden de transistoren steeds kleiner en dus ook steeds meer onderhevig aan beïnvloeding door de electrische velden van omringende transistoren. Om de boel stabiel te houden moest dus wel de voet van het gas.

De Wet van Moore vertaalt zich nu in steeds meer parallelle processen. In 2002 had je één processor die op 3GHz draaide. Hoewel Windows meerdere dingen tegelijk lijkt te doen, deed de processor toch nog steeds maar één ding tegelijk. Tegenwoordig zitten er in één processor niet één maar vier breinen (quad core) die onafhankelijk vanelkaar functioneren. In 2002 had je dus 1x 3GHz, nu heb je 4x 4GHz, en de curve die Moore voorspelde is weer grotendeels hersteld. Maar wat is het nut van zoveel processoren? Als we de curve volgen hebben we over anderhalf jaar acht cores per processor, over drie jaar zestien, en over een jaar of vijf zelfs 32 cores in de standaard laptop voor Jan de Consument.

Het nut van twee, of zelfs vier cores is voor de gemiddelde consument nog wel te merken. De gemiddelde gebruiker heeft namelijk wel zoveel applicaties tegelijk open, en het besturingssysteem kan dan elke applicatie op een eigen core laten draaien. Vroeger moest Internet Explorer bijvoorbeeld wachten totdat Excel met een berekening klaar was, nu kunnen beide onafhankelijk vanelkaar hun gang gaan. Maar bij meer dan vier cores houdt het nut ervan een beetje op.

Om in de toekomst profijt te halen uit zoveel processoren in één computer zal software radicaal herschreven moeten worden. Tot nu toe werd er lineair geprogrammeerd: eerst A doen, dan B, en dan C. Nu moet er gewerkt worden aan parallel programmeren: tegelijk zowel A, B als C doen. Bij bijvoorbeeld beeldbewerking kan heel makkelijk parallel gewerkt worden. Elke pixel kan immers in principe los van de omringende pixels berekend worden. Maar bij de meest gangbare toepassingen heeft proces C de data nodig die proces B berekend heeft, en heeft B de data van A nodig, waardoor je vast zit in een lineair keurslijf.

Het is de lezer waarschijnlijk wel opgevallen dat elke nieuwe versie van Windows luid verkondigde sneller te zijn dan de voorgaande versie, maar stiekum toch een stuk langzamer was. Vooral voor Windows Vista was een flink sneller systeem nodig dan voor Windows XP. Maar de nu op stapel staande Windows 7 is écht sneller dan Vista. Dezelfde trend zie je bij veel andere software ook. Tot nu toe werd alles steeds logger en langzamer, maar dat werd gecompenseerd door de steeds snellere processoren, maar de nieuwste versies zijn wonder boven wonder sneller en efficiënter dan de oudere. Om de in de vorige paragraaf genoemde reden komt dit maar voor een klein deel uit de voordelen die parallel processing geven, maar grotendeels doordat men voor het eerst eens echt is gaan kijken naar hoe het allemaal efficiënter en sneller kan, in plaats van maar rücksichtlos te vertrouwen op steeds snellere processoren.

We zijn na decennia lange indoctrinatie gewend geraakt om onze computers om de 2 à 3 jaar te vervangen, omdat ze dan te langzaam waren geworden voor de nieuwste Windowsversie en andere applicaties. Dit was gunstig voor zowel software- als hardwarefabrikanten, want het joeg de consument op om steeds maar weer nieuwe hardware en nieuwe software aan te schaffen. Maar als je nu een computer hebt waar je vlot Windows XP op kunt draaien, dan kan je daar straks waarschijnlijk ook nog Windows 7 op draaien, hoewel hij voor Vista onder de maat is. We stevenen af op het einde van de IT-wegwerp-cultuur. Een computer zal voor Jan de Consument het zelfde worden als een koelkast, een magnetron of een televisie, die je niet om de paar jaar vervangt omdat de oude te langzaam is, maar pas wanneer hij stuk is.

En welbeschouwd was die IT-wedloop van de afgelopne decennia ook belachelijk. In 1996 kon ik met mijn toen superstrakke Pentium 166 met wel 64MB prima interneppen, e-mailen en verslagen tikken. Om nu dat zelfde te doen heb je, als je de gemiddelde verkoper mag geloven, minimaal een quad core 4GHz-machine met 4GB RAM nodig. Alsof je boodschappen gaat doen met een F1-bolide. De opkomst van de Netbooks, uitgeklede superkleine laptops die bedoeld zijn om alleen mobiel mee te internetten, emailen, Office-applicaties te draaien en wat simpele spelletjes te doen, was ook al een nagel aan de kist van de PC, vooral omdat het een cultuurverandering teweeg brengt onder de consumenten. Maar het feit dat de rek uit de processorsnelheid is, is nog een grotere factor in de huidige IT-revolutie, waarin de computer zich transformeert van het zich snel ontwikkelende paradepaardje dat het tot nu toe altijd geweest is in een gewoon gebruiksartikel dat je in de supermarkt in de schappen kunt vinden tussen de koffiezetapparaten en de stereotorens.

Categorieën: Maatschappij

9 reacties

Garuda · 6 april 2009 op 19:08

Hoewel ik ook een IT achtergrond heb, vind ik dit stuk toch meer een recensie dan een column. Een recensie voor op Tweakers misschien?

Inhoudelijk heeft het me zeker geboeid! Maar ik had toch het idee dat ik ComputerIdee aan het lezen was.

LouisP · 6 april 2009 op 22:49

A.

eigenlijk ben ik gewoon bang om het aandachtig te lezen. Dan besef ik weer dan ik er zo weinig vanaf weet. Al die cijfers.
Knap dat je dat allemaal weet en het wil delen.

groet,
L.

KawaSutra · 7 april 2009 op 00:00

Eigenlijk is dit gewoon een hele goede column. In een Computer-hobby-blad zou die echt niet misstaan. Daarnaast vind ik het ook nog heel helder geschreven en met een klein beetje achtergrond heel goed te begrijpen.
Mijn complimenten heb je.

FatTree · 7 april 2009 op 00:10

Ik vind het een schitterend stuk.

Ik snap niet precies waarom dit als een recensie gezien wordt, het lijkt mij dat er duidelijk een mening verkondigd wordt, immers weet niemand zeker hoe de toekomst eruit zal zien.

Ik heb er echt van genoten. Goede observatie! Blij dat er ook andere onderwerpen aangesneden worden dan schrijnend liefdesleed en oubollige taartverhaaltjes.

fijnedagnog · 7 april 2009 op 12:52

Prima column.
Ik sluit me helemaal aan bij de reactie van FatTree

Mien · 7 april 2009 op 13:55

Volgens mij had deze column exponentieel korter gekund. Je had het terug kunnen voeren tot het noodzakelijke. Less is more. Gewoon alle letters 1x gebruiken, klaar. Vroeg of laat keren we toch weer terug naar de eenvoud. Nee, exponentieel de curve en column omdraaien leidt tot de simpele conclusie dat er maar 1 karakter en 1 keuze rest. De 1 of de 0. A bit of a byte.

Mien (is recent overgegaan van Windows 98 naar Vista en kan zijn laptop nu even niet meer bijhouden, zo snel is ie …) :hammer:

Bitchy · 7 april 2009 op 14:12

Ik wist dat hij er aan kwam. Maar tegen alle verwachting in, is dit wel een column. Waarschijnlijk omdat ik in een heel ver verleden (denk daarbij aan begin van de tijd) systeembeheerster ben geweest.

Ik vind hem helder en duidelijk.

maurick · 8 april 2009 op 07:57

@ Fattree
Alsof een rescensie niet uit meningen kan bestaan:-(
Gij grappenmakert!

Overigens vind ik het een topcolumn, maar inderdaad meer voor in een computerblad. Ik heb echter minder passende columns gezien op deze site, dus ach… Zolang je je hart maar kan luchten… :lach:

Ma3anne · 8 april 2009 op 09:27

Fijn dat je me een beetje hebt bijgepraat. Prima informatief stuk.

Vanaf 1992 red ik me uitstekend met het wegwerpspul van anderen. Heb nog nooit een cent uitgegeven aan een computer of een aanverwant artikel en kon toch meekomen in de vaart der volkeren. Tot voor kort werkte ik nog met Windows 98. Scheelt wel dat zoon en schoonzoon thuis zijn in de IT en alles voor me in de update gooiden tot het plafonnetje bereikt was. Ik kon er eigenlijk alles mee wat ik wilde door telkens de snelste verbinding te nemen.

Snds kort heb ik een splinternieuwe laptop met Wndows Vista. Het ziet er strak uit allemaal, het gaat supersnel, maar verder kan ik er niet meer mee dan met mijn ouwe trouwe kolengestookte pjoeters. Wel fijn dat die grote apparaten nu mijn huis uit kunnen. Zo’n laptopje staat toch een stuk gezelliger in het interieur dan die lelijke oude toren met bakbeest van monitor.

Ik wacht het rustig af hoe ver ik meezeil in de IT-revolutie. Voorlopig kan ik dus vooruit, als ik het goed heb begrepen. Dus toch een zinvolle eerste besteding, die laptop. Ik zal mijn pa nog maar eens extra bedanken, die me dit apparaat cadeau deed. 😀

Geef een antwoord