Souvenir

Op een steenworp afstand van de Moulin Rouge en de Place Pigalle in het roemruchte 9e arrondissement, druilde de regen zacht op de spaarzame klinkers in het smalle verwaarloosde steegje, dat aan weerszijden werd geflankeerd door vervallen 19e eeuwse gevels, zwartgeroet door eeuwenoud vuil en zonde. Achter een van de anonieme massieve houten deuren leidde een stenen trapje naar een verrassend grote en warme ruimte. Op de doffe donkerbruine plavuizen stonden eenvoudige ruwhouten gelagtafels en dito stoelen. Er stond een toog van verweerd eikenhout, daarachter verschafte een opening in de muur doorgang naar een andere ruimte, vermoedelijk een keuken. De indirecte verlichting was sfeervol; alhoewel volledig electrisch gevoed, leek het alsof spaarzaam kaarslicht dit vertrek zijn fragiele donkergele gloed verschafte. Hier zou het eindfeest plaatsvinden.

Ik had al vele afsluitende “parties” meegemaakt. Met David Bowie of Madonna bijvoorbeeld. Een bonte internationale groep van honderden mensen, die een paar maanden intensief met elkaar hadden samengewerkt vierden op deze wijze gezamenlijk de goede afloop, veelal in een exclusieve omgeving, zoals de Waldorff of de Ritz en zwermden daarna weer uit naar alle hoeken van de wereld, op naar de volgende klus. De broodheer, of in het geval van Madonna, broodvrouw, verscheen in de regel in het midden van de avond om een obligaat dankwoord uit te spreken en zich voor even onder de mensen te begeven voor een wat meer persoonlijk afscheid. Om er daarna weer snel vandoor te gaan, lang voordat het feest was gedegenereerd tot een platte orgie van drank, drugs en sex. Zou het feest in de Rue Clauzel ook zo verlopen?

Ieder land kent zijn knuffeljunk, iemand die alles doet wat God verboden heeft, maar waar het publiek dol op is. Schaamteloos tonen zij op “prime time tv” hun dédain voor gangbare normen en waarden en laten met incoherente taalconstructies het publiek smullen van hun in drugs en drank gedrenkte anekdotes. Engeland heeft bijvoorbeeld Noel Galagher, Nederland had Herman Brood, Belgiё heeft Arno Hintjes, Duitsland Udo Lindenberg en Frankrijk, Frankrijk had Luciёn. En die maand was Luciёn mijn broodheer geweest.

Luciёn was – of eigenlijk is hij het nog steeds – in Frankrijk een legendarisch figuur. Een echte volksheld! De vele schandalen rond zijn persoon, de vele – bekende – vrouwen met wie hij het bed heeft gedeeld, alle hebben zij bijgedragen tot zijn status van onaantastbare superster. Ik zat bij hem thuis met zijn vriendin Caroline toen het scabreuze incident met Whitney Houston tijdens de “live” talkshow “Champs Elysees” plaatsvond, nu ruim 25 jaar later nog steeds een youtube-hit. Voordat hij nog iets had gezegd draaide Caroline al met haar ogen:”Mijn God, hij is weer zo dronken, ik ben benieuwd wat hij er zometeen uitflapt.”

Maar mensen moeten niet vergeten dat Luciёn naast een dronkenman en een provocateur ook een begenadigd kunstenaar was. Een dichter en liedjesschrijver, en natuurlijk ook acteur. En, wat niet veel mensen weten, Luciёn was een getalenteerd schilder. Sterker nog, voordat hij enig liedje had geschreven, had hij zijn zinnen gezet op een carrière als schilder. Toen dat niet echt aansloeg heeft hij in een benevelde vlaag van desillusie al zijn schilderijen en attributen verbrand en hij heeft sindsdien geen kwast of pen meer aangeraakt.

Het feest was inmiddels in volle gang. Een bacchanaal in de krochten van onzedig Parijs, het leek een waardige hommage aan het Franse idool, voor wie de wereld uit drank, vrouwen en liedjes bestond. De sfeer was uitbundig, er was de afgelopen maand een warme kameraadschap ontstaan tussen ons, Amerikaanse muzikanten, en de Franse chauffeurs en sjouwers. Er werd hard op schouders geslagen en de “bearhugs” waren niet van de lucht. Ik, als enige geheelonthouder, sloeg dit tafereel geamuseerd gade.

Toen zwaaide de deur open en onder luid applaus maakte Luciёn zijn intrede, met Caroline aan zijn zijde. Hij wankelde de trap af. Ik vroeg mij af wie er meer had gedronken, hij, of de feestgangers die al een uur of wat aan het tanken waren. Hij smakte zijn onafscheidelijke aktetas op tafel, vlak voor mijn neus. Zijn aktetas. Overal waar Luciёn ging, ging de aktetas. Deze bevatte immer gouden en met diamanten ingelegde sieraden, stapels bankbiljetten en een notitieblok. Hij mompelde iets, ging zitten, opende zijn koffertje en haalde zijn notitieblok tevoorschijn. Geconcentreerd, neen geobsedeerd, schetste hij met een potlood wat lijnen en na ongeveer een minuut hield hij het resultaat triomfantelijk omhoog:”Na….na…. na?” Onmiddellijk daarna klonk het:”Aaaargh,” en verfrommelde hij het velletje tot een prop en gooide het op de grond, ergens in een hoek. Ik geloof dat niemand in de kerker werkelijk had gezien wat er op het velletje stond en al snel ging iedereen door waar men voor leek te zijn gekomen: zuipen!

Ik was toch benieuwd wat er nu precies op het papiertje stond en kroop in de stoffige hoek. Ik opende het propje. Wat ik zag was buitengewoon, het verfrommelde stukje papier bleek een sprekend portret van Luciёn, een zelfportret. Ik moest er gewoon even van slikken, zo mooi vond ik het. De alcoholwallen, zo typerend voor Luciёns gelaat, waren zwaarder dan op welke foto dan ook. En de droefheid die hij in die ene minuut in zijn ogen had gestopt was mij nog niet eerder zo sterk opgevallen. Hij voelde zich kennelijk droeviger dan hij er ooit zou kunnen uitzien. Ik keek op naar Luciёn die met wilde armgebaren aan het converseren was en toen zag ik het ook in werkelijkheid. Voor het eerst. Ik had nu àchter zijn ogen gekeken, in zijn ziel. Ik richtte mijn blik weer op het gekreukte blaadje. Wat een zeldzaam mooi souvenir!!

Ik had toen niet kunnen bevroeden, dat dit vodje later het enige zelfportret van Luciёn zou blijken te zijn. Laat staan dat het in Frankrijk als cultureel erfgoed zou worden bestempeld. Voor mij was het gewoon een mooi aandenken aan een bijzondere maand en een bijzondere man.