Onlangs de DVD over de slag om ‘The Somme’ gekocht. 1 juli 1916: tweehonderdduizend jonge mannen, soms nog kinderen, wachten op een fluitje dat hen van loopgraaf naar loopgraaf dwingt. Een fluitje van een cent verwoest op één dag de levens van 25.000 Engelse, Franse en Duitse soldaten: verloofden, echtgenoten,vaders en zonen. De meesten van hen vallen al in het eerste uur. Velen sterven onnodig, verbloeden in het met prikkeldraad afgezette stuk niemandsland terwijl ze vergeefs om hulp roepen. Ook de Tweede Wereld Oorlog blijft een hot item. Een paar jaar geleden zond de NPS in 9 afleveringen ‘De Oorlog’ uit, verrijkt met brieven, dagboek fragmenten en filmbeelden materiaal afkomstig van ooggetuigen, van burgers die de oorlog bewust meemaakten.

De DVD-recorder aan keek ik. Zag drommen vliegtuigen in zwart-wit in het luchtruim. Omlaag vallende bommen. Rotterdam een grote vuurzee. De Arbeitseinsatz. Razzia’s. Joodse mensen; mannen,vrouwen en kinderen, compleet met davidsster en één koffertje, weggevoerd als vee. Naakte mensen met in de verte rokende schoorstenen. Uitgeputte soldaten met omhooggestoken armen. Mensen die zwervend langs wegen opzoek waren naar voedsel. Het beeld van het jongetje, doodgeschoten voor een bakkerswinkel omdat hij een brood had gestolen en daar ter afschrikking een hele dag moest liggen met naast hem het bordje ‘Ik ben een dief’, bleef lang op mijn netvlies hangen.

Ik raak geëmotioneerd van beelden – uit welke oorlog dan ook – van moeders met in hun armen uitgemergelde kinderen. Moet huilen als ik de grote doffe ogen in het oude gerimpelde kindergezicht ontmoet. Alsof ik kijk naar mijn eigen kleine geschiedenis.

In de oorlog was ik een kind, nog zo klein, dat ik geen echte herinneringen heb. Geboren in september 1941 zijn het slechts fragmenten. Een flits van een in soldatenkistje geschoeid been. Een beeld van een soldaten cap. De beetje zurige geur van soep uit de gaarkeuken. Een vage herinnering dat ik in de huiskamer op een potje, moeite heb om rechtop te blijven zitten. Verder zijn er de geluiden, maar die herinner ik me alleen zoals dat met het beantwoorden van multiple choice vragen gaat: je herkent het goede antwoord.
Alleen als ik de geluiden hoor van de Engelse bommenwerpers, die iedere nacht laag over ons huis vlogen op weg naar Duitsland en van de V1’s en V2’s die de Duitsers vanuit het Haagse bos naar Engeland afvuurden, weet ik het weer. Raak ik gespannen.

De Tweede Wereldoorlog is voor mij een slecht geschreven boek: allemaal losse eindjes. Misschien verklaart dat mijn fascinatie. Mijn verlangen om te willen weten en te begrijpen. Het is alsof ik steeds opnieuw als kind het litteken op mijn voet ontdek en van mijn moeder moet horen dat ik als tweejarige een ketel kokend water over me heen trok. Dat het gelukkig bij eerste- en tweedegraads verbrandingen bleef omdat zij mij meteen in de gootsteen onder de koud waterkraan heeft gelegd. Niettemin moest ze mij, van de huisarts die een week later vanuit zijn onderduikadres een bliksembezoek bracht, alsnog naar het ziekenhuis brengen. Ze had er bij de nonnen op aangedrongen om me goed te kammen. Ik had een paar luizen maar zij hield dat goed bij. Toen ze me later weer bezocht lag ik geïsoleerd op een badkamer. Mijn voortdurende huilen stoorde de andere kinderen op zaal. Na ruim een week adviseerden de nonnen mijn moeder om me weer mee naar huis te nemen. De brandwonden genazen, maar verder ging het niet goed met mij. Mijn moeder was nog steeds verontwaardigd: ‘Helemaal onder de luizen’.

Mijn kleine oorlog is als het litteken op mijn voet. De getuigenis dat ik het heb meegemaakt zonder dat ik het weet.


Sagita

Het persoonlijke is politiek!

21 reacties

Libelle · 16 juni 2012 op 08:41

Hier en daar wat miniscule oneffenheidjes die ruimschoots worden gecompenseerd door het indringende verhaal. Een fluitje van een cent, de waarde van een mensenleven, gegeven voor een ideaal dat ze zelf misschien niet eens hadden. Ik ben van 45, dat is beter. Alles heb ik van horen zeggen, de kogel en granaatinslagen en de bonnenboekjes zag ik zelf. Dat is beter, geloof ik.

Yfs · 16 juni 2012 op 09:25

Een column die de soundtrack van Schindler’s List oorverdovend doet klinken en de beelden van The Pianist er meteen bij haalt en je doet realiseren dat het woord ‘sneuvelen’ ook betrekking kan hebben op mensen in plaats van een theekopje. Bij het lezen van de vergelijking met de multiple choice vragen ‘Je herkent het goede antwoord’ ontsnapte er een WOW uit mijn mond evenals bij de slotzin! Heel treffend geschreven… chapeau!!

arta · 16 juni 2012 op 11:27

Dit is een prachtig verhaal met een pakkende titel, die de lading perfect dekt. Jouw kleine oorlog. Mooi hoe jij jezelf kunt laten zien in een tekst.

Zinnen als ‘De DVD-recorder aan keek ik.’ leiden mij, als lezer af. Er staan een paar kromme zinnen in. Zo zonde in een verhaal van deze kwaliteit!

Sagita · 16 juni 2012 op 11:30

Fijne reactie libelle, maar geef me ook even [code]Hier en daar wat miniscule oneffenheidjes[/code]
Ik plaats ook om te leren/te verbeteren! :kus:

Sagita · 16 juni 2012 op 11:37

Een commentaar geschreven als een juryrapport! Prachtig omschreven. Daar kan ik nou jaloers op worden! 😀

Sagita · 16 juni 2012 op 11:40

Help me even Arta! Daar kan ik van leren! Bedankt! :kus:

LouisP · 16 juni 2012 op 12:01

Mijn kleine oorlog..
bijzonder, goed geschreven, leest fijn.
Wat is die laatste zin sterk zeg!

Libelle · 16 juni 2012 op 13:18

O jee, als je nu per se wilt Sagita;
begin 3e alinea; De DVD-recorder aan keek ik…
Omlaag vallende bommen…
Davidsster…
op zoek aan elkaar geschreven…
Hier en daar mis ik een komma.
Kortom, zoals ik ook schrijf. Maar het punt is dat ik jou beter vind

arta · 16 juni 2012 op 13:20

Nog even voor de duidelijkheid: Ik vind dit een práchtig verhaal en ga alleen aan het mierenneuken omdat je erom vraagt, hè? Wil absoluut geen afbreuk doen aan het geschrevene!

dagboek fragmenten en filmbeelden materiaal : dagboekfragmenten en filmbeeldmateriaal

Omlaag vallende: Is dubbelop, vallend is altijd omlaag 🙂

Bij een aantal zinnen missen komma’s voor lekkerdere leesbaarheid. Voor ‘als’, ‘maar’ en ‘omdat’ hoort vrijwel altijd een komma. Wanneer je ‘dat’ gebruikt is dat vaak het begin van een bijzin, dus daarvoor mag ook een komma. Het voorkomt kromlezende zinnen.

Ik grijp deze tweede reactie ook nog even aan om een hele mooie zin te quoten: [quote]Velen sterven onnodig, verbloeden in het met prikkeldraad afgezette stuk niemandsland terwijl ze vergeefs om hulp roepen.[/quote]

Sagita · 16 juni 2012 op 14:21

Dank, dank! Natuurlijk vind ik het fijn als iemand mijn schrijfsels mooi vindt, maar ik wil ook graag leren van wat fout is/ beter kan! :kus: met dank voor de moeite!

Sagita · 16 juni 2012 op 14:29

:kus: Dank je meisje voor de moeite en de aanwijzingen. Komt overeen met wat Libelle opmerkt en ik kan het alleen verbeteren als ik weet wat er bedoeld wordt met een kromme zin! Voor mij is dit geen mierenneuken, integendeel je helpt me om minder schrijffouten te maken.
Natuurlijk ook dank voor de Quote! 😉

sylvia1 · 16 juni 2012 op 20:46

Mooi beschreven Sagita, jouw eigen geschiedenis die tot een fascinatie voor oorlog(sleed) heeft geleid. Ik denk dat het onmogelijk is om een compleet beeld van de oorlog te hebben, het heeft evenveel gezichten als dat er mensen zijn die het hebben meegemaakt. Mijn opa en oma zijn getrouwd in de tweede wereldoorlog. Er was ook geluk in die donkere tijd. Goede titel en goede column!

Mien · 17 juni 2012 op 21:56

Mooie column Sagita.
Ik sluit me aan bij het voorgaande commentaar.
Van mij dan ook dit keer geen toevoegingen.

Mmmm … Arta wordt een beetje lui.
Wel mooie zinnen quoten maar niet overhevelen naar de one-liners. Foei! 😀

Mien

Edit:
Ik heb hem toch maar even bij de ‘Oneliners’ gezet.

Sagita · 17 juni 2012 op 23:17

Klopt Sylvia, ondanks alles ging het leven verder en zoals tussen jouw opa en oma met liefde! Dank voor je fijne reactie!

Sagita · 17 juni 2012 op 23:28

Dank! Weet je ik snap nog lang niet alles over deze site! Ik bedoel jullie posten niet alleen een stukje, maar doen veel meer. De kerstballen opdracht, VEC, het cxcafé etc. Ik heb het nog niet allemaal goed door! Ook niet met die quotes! Ik leer het nog wel!;-)

Sagita · 18 juni 2012 op 00:02

Ja nu je het zo zegt! 😉 Dank!

Mien · 18 juni 2012 op 08:44

Komt goed, komt tijd, komt raad.
Gewoon overal op klikken en voordat je het weet doet iedereen (met je) mee. 😉

Mien

Harrie · 18 juni 2012 op 17:00

Knappe column en wat luid je hem mooi uit.

trawant · 18 juni 2012 op 17:13

Je hebt een ontroerend stukje geschreven, waarbij mij vooral de kracht van de beelden opvalt. Het soldatenkistje..
De losse herinneringen die een netwerk gaan vormen waar een verhaal in ontstaat.
Je mag er van mij alle verklarende bijzinnen uit schrappen,
die eerste zin over de geluiden kan er zo uit.
Wélke geluiden, daar gaat het om..
” don’t tell them, show them”..
Mooie overgang ook naar je eigen verhaal..
Over de waanzin van WO 1 kan im je de boeken van Pat Barker aanbevelen.. een onthutsende trilogie..

Sagita · 20 juni 2012 op 11:23

Iedereen bedankt voor de vaak complimenteuze reacties! Heel erg bedankt ook voor de aanvullende opmerkingen, die het mij mogelijk maken om mijn schrijven te verbeteren. :wave:

JanBontje · 8 juli 2012 op 14:26

Ik ben terug van enkele weken fysieke en virtuele afwezigheid en lees daardoor nu pas deze mooie column.

De Tweede Wereldoorlog is, zolang er slechts 1 overlevende leeft, niet afgelopen.

De slotzin is, zoals anderen op hun eigen wijze al opmerkten, een pareltje.

Geef een antwoord